ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ บุคคลสำคัญ ประเทศและทวีป >>

หลักสูตรและหนังสือเรียนภาษาไทย

นางสาวนิจสุดา อภินันทาภรณ์
หัวหน้าสถาบันภาษาไทย สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน

หลังเปลี่ยนแปลงการปกครองถึงปัจจุบัน

หลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง ( พ.ศ. ๒๔๗๕ – ๒๕๐๓ ) วงการศึกษาและพระพุทธศาสนาก็เปลี่ยนแปลงไปด้วย คณะรัฐบาลในยุคนั้นตระหนักดีว่า ถ้าการปกครองระบอบประชาธิปไตยเป็นไปด้วยดี จำต้องอาศัยการปลูกฝังการศึกษาแก่คนในชาติเป็นสำคัญ ดังข้อความที่ปรากฏในกิจการที่ได้เปลี่ยนแปลงขึ้นระหว่าง พ.ศ. ๒๔๗๕ – ๒๔๗๙ ของกระทรวงศึกษาธิการ หน้า ๒
“ในหลักการศึกษา รัฐบาลนี้มีความปรารถนาอย่างยิ่งที่จะให้การศึกษาแก่พลเมืองทั่วไปอย่างเต็มที่ ให้ได้รับการอบรมในระบอบการปกครองตามแบบรัฐธรรมนูญให้ได้รับการศึกษาทางธรรมชาติ ทางการงานและทางการสมาคม ฝึกฝนให้รอบรู้ มีปัญญาความคิด รู้จักค้นคว้าหาเหตุผลโดยตนเอง มีจรรยาประกอบด้วยกำลังกายและกำลังใจเป็นอันดี กับทั้งไม่ให้ละทิ้งเสียซึ่งจริยศึกษาแห่งชาติ ขนบธรรมเนียมประเพณีที่ดีของไทย มุ่งประสงค์ให้ผู้ที่ได้รับการศึกษาแล้วสามารถประกอบอาชีพ มีอนามัยและศีลธรรมอันดีงาม...”

รัฐบาลได้แต่งตั้งคณะกรรมการร่างประกาศแผนการศึกษาของชาติ และประกาศตั้งสภาการศึกษาเป็นที่ปรึกษา ให้คณะกรรมการเสนอแผนการศึกษาชาติต่อรัฐบาล ประกาศใช้เมื่อวันที่ ๒๘ มีนาคม ๒๔๗๕
ผลที่ตามมาหลังจากประกาศแผนการศึกษาชาตินี้ คือ แบบเรียนได้วิวัฒนาการเปลี่ยนแปลงไปโดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านภาษาไทย ในปี ๒๔๗๖ เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี ได้มอบลิขสิทธิ์หนังสือเรียนภาษาไทย แบบเรียนใหม่ ให้กระทรวงธรรมการ ซึ่งแบ่งเป็น ๒ ภาค อธิบายวิธีสอน และแต่ละบทยังมีวิธีสอนกำกับ มุ่งฝึกปฏิบัติให้ได้ผลจริง คือ แบบเรียนใหม่ ภาค ๑ และแบบเรียนใหม่ภาค ๒

นอกจากนี้ ยังมีแบบหัดอ่านหนังสือไทย แบบเรียนเร็วใหม่ ของหลวงดรุณกิจวิฑูรและนายฉันท์ ขำวิไล แบ่งออกเป็น ๓ ตอน คือ แบบเรียนเร็วใหม่ เล่ม ๑ ตอนต้น ตอนกลาง และตอนปลาย

การเปลี่ยนแปลงในวงการศึกษาที่สำคัญอีกครั้ง คือ การประกาศใช้แผนการศึกษาชาติใหม่ เมื่อวันที่ ๑๗ มีนาคม ๒๔๗๙ เพื่อปรับปรุงการศึกษาให้เหมาะสมกับยุคลสมัย เพราะแผนการศึกษาปี ๒๔๗๕ มีระยะเวลาศึกษาสามัญยาวเกินไป นักเรียนต้องใช้เวลาเรียนถึง ๑๒ ปี และต้องเข้าเรียนสายวิสามัญอีก แผนการศึกษาที่มีการเปลี่ยนแปลงคือ ชั้นประถมศึกษา เรียน ๔ ปี ชั้นมัธยมศึกษา เรียน ๖ ปี แบ่งเป็น ชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ๓ ปี และชั้นมัธยมศึกษาปลาย ๓ ปี เมื่อเรียนจบชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายแล้ว ผู้เรียนอาจเรียนต่อชั้นเตรียมอุดมได้ หรือเมื่อจบชั้นประถม มัธยมต้น และมัธยมปลาย ถ้าไม่สามารถเรียนสามัญตอนใดตอนหนึ่ง หรือเรียนจบมัธยมศึกษาแล้วไม่เรียนชั้นอุดมศึกษาในมหาวิทยาลัย อาจเลือกเรียนวิชาชีพในสายอาชีวะศึกษาก็ได้ มีแบบสอนอ่านของกระทรวงธรรมการ อีกหลายเล่ม ที่มีการเปลี่ยนแปลงวิธีการพิมพ์ให้ทันสมัยมากขึ้น มีภาพประกอบ และตัวหนังสือชัดเจน เช่น แบบเรียนชุดบันไดก้าวหน้า ของนายกี่ กีรติวิทโยฬาร แบ่งเป็นหลายตอน เช่น ไปโรงเรียน เที่ยวรถไฟ แบบสอนอ่านชุด สุดา คาวี ของนายอภัย จันทวิมล ฯลฯ

หลังจากการเปลี่ยนแปลงการปกครอง มีการประกาศใช้แผนการศึกษาแห่งชาติในพ.ศ. ๒๔๙๔ และ ๒๕๐๓ ตามลำดับ วิชาที่เรียนและแบบเรียน กำหนดให้สอดคล้องตามนโยบายและสภาวการณ์ในขณะนั้น เช่น แบบเรียนวิชาสุขศึกษา พลานามัย วิชาวาดเขียน วิชาการเรือนและหัตถศึกษา แบบเรียนเกี่ยวกับกายบริหาร กีฬา ลูกเสือ อนุกาชาด เป็นต้น นอกจากแบบเรียนจะเปลี่ยนแปลงไปตามการศึกษาแห่งชาติอยู่ตลอดเวลาแล้ว ยังนำวิชาการทางการศึกษามาเป็นหลักจัดทำแบบเรียนด้วย

ปี ๒๕๒๐ มีการประกาศใช้แผนการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช ๒๕๒๐ และต่อมาประกาศใช้หลักสูตรประถมศึกษา พุทธศักราช ๒๕๒๑ หลักสูตรมัธยมศึกษาตอนต้น พุทธศักราช ๒๕๒๑ หลักสูตรมัธยมศึกษาตอนปลาย พุทธศักราช ๒๕๒๔ หลังจากนั้นได้ประกาศหลักสูตรฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๓๓ แบบเรียนต่าง ๆ จึงจัดทำขึ้นให้สอดรับกับแผนการศึกษาแห่งชาติ หลักการ จุดหมาย และโครงสร้างของหลักสูตร ซึ่งต่อเนื่องกับหลักการพัฒนาการศึกษา ตลอดจนสอดคล้องกับสภาพความเปลี่ยนแปลง ความต้องการด้านเศรษฐกิจ สังคม และความเจริญก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โดยจัดทำในรูปของหนังสือเรียน หนังสือแบบฝึกหัด หนังสือเสริมประสบการณ์ หนังสืออ่านนอกเวลา หนังสืออ่านเพิ่มเติม หนังสือส่งเสริมการอ่าน หนังสืออ้างอิง/อุเทศ ทุกสาขาวิชาและทุกระดับชั้น เพื่อให้การจัดการเรียนการสอนดำเนินไปอย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งวิชาภาษาไทย กระทรวงศึกษาธิการ กำหนดให้เป็นวิชาบังคับ เพราะมุ่งให้คนไทยสนใจศึกษาภาษาและวัฒนธรรม เพื่อความเป็นเอกลักษณ์ของชาติ ดังนั้น กระทรวงศึกษาธิการ โดยกรมวิชาการ ในขณะนั้น จึงสงวนการจัดทำหนังสือเรียนภาษาไทย ส่วนวิชาอื่น ๆ

นอกจากกรมวิชาการจะเป็นผู้จัดทำหนังสือเรียนเองแล้ว ยังพิจารณาตรวจหนังสือเรียนที่เอกชนเป็นผู้จัดทำขึ้นและขออนุญาตกระทรวงศึกษาธิการเพื่อให้ใช้หนังสือในโรงเรียนด้วย

หนังสือเรียนภาษาไทย ตามหลักสูตรประถมศึกษา พุทธศักราช ๒๕๒๑ หลักสูตรมัธยมศึกษาตอนต้น พุทธศักราช ๒๕๒๑ และหลักสูตรมัธยมศึกษาตอนปลาย พุทธศักราช ๒๕๒๔ มีการแต่งตั้งคณะกรรมการเป็นผู้จัดทำ เรียบเรียงเนื้อหาให้อ่านด้วยความสนุกสนานเพลิดเพลิน เหมาะกับกาลสมัยและความเจริญก้าวหน้าทางวิทยาการ พร้อมทั้งสอดแทรกความรู้ทางภาษาตามที่หลักสูตรกำหนดไว้อย่างครบถ้วน มุ่งให้นักเรียนได้ประสบการณ์ที่ประสานสัมพันธ์กัน ทั้งการอ่านในใจ อ่านออกเสียง การฟัง การพูด และการเขียนแบบต่าง ๆ ให้นักเรียนได้อ่านหนังสือที่มีรูปแบบต่าง ๆ กัน เห็นแบบอย่างการใช้ภาษาที่ดี สามารถสร้างสรรค์ให้เกิดความสามารถในการฟัง พูด และเขียน รวมทั้งร่วมทำงานกับผู้อื่นขยายความนึกคิด ประสบการณ์ และจินตนาการอย่างกว้างขวาง นอกจากนี้ ยังได้จัดทำแบบฝึกไว้ท้ายบทเรียนแต่ละบท เพื่อให้ผู้เรียนฝึกทักษะทางภาษาให้บรรลุผลตามจุดประสงค์ของหลักสูตรด้วย มีดังนี้

ระดับประถมศึกษา และระดับมัธยมศึกษาตอนต้น

๑. หนังสือเรียนภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ เล่ม ๑ และ ๒
๒. หนังสือเรียนภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๒ เล่ม ๑ และ ๒
๓. หนังสือเรียนภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๓ เล่ม ๑ และ ๒
๔. หนังสือเรียนภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ เล่ม ๑ และ ๒
๕. หนังสือเรียนภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๕ เล่ม ๑ และ ๒
๖. หนังสือเรียนภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ เล่ม ๑ และ ๒
๗. หนังสือเรียนภาษาไทย ชุดทักษสัมพันธ์ เล่ม ๑ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑
๘. หนังสือเรียนภาษาไทย หลักภาษาไทย เล่ม ๑ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑
๙. หนังสือเรียนภาษาไทย ชุดทักษสัมพันธ์ เล่ม ๒ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒
๑๐. หนังสือเรียนภาษาไทย หลักภาษาไทย เล่ม ๒ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒
๑๑. หนังสือเรียนภาษาไทย ชุดทักษสัมพันธ์ เล่ม ๓ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓
๑๒.หนังสือเรียนภาษาไทย หลักภาษาไทย เล่ม ๓ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓

ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย

กำหนดให้ใช้ตามหลักสูตรมัธยมศึกษาตอนปลาย พุทธศักราช ๒๕๒๔ มีดังนี้

๑. หนังสือเรียนภาษาไทย ชุดทักษะพัฒนา เล่ม ๑ ท ๔๐๑ ท ๔๐๒ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๔
๒. หนังสือเรียนภาษาไทย ชุดวรรณวิจักษณ์ เล่ม ๑ ท ๔๐๑ ท ๔๐๒ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๔
๓. หนังสือเรียนภาษาไทย ชุดทักษะพัฒนา เล่ม ๒ ท ๕๐๓ ท ๕๐๔ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๕
๔. หนังสือเรียนภาษาไทย ชุดวรรณวิจักษณ์ เล่ม ๒ ท ๕๐๓ ท ๕๐๔ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๕
๕. หนังสือเรียนภาษาไทย ชุดภาษาพิจารณ์ เล่ม ๑ ท ๖๐๕ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๖
๔. หนังสือเรียนภาษาไทย ชุดภาษาพิจารณ์ เล่ม ๒ ท ๖๐๖ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๖

หนังสือเรียนภาษาไทย ตามหลักสูตรประถมศึกษา พุทธศักราช ๒๕๒๑(ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๓๓) หลักสูตรมัธยมศึกษาตอนต้น พุทธศักราช ๒๕๒๑(ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๓๓) และหลักสูตรมัธยมศึกษาตอนปลาย พุทธศักราช ๒๕๒๔ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๓๓) เป็นหนังสือที่จัดทำขึ้นโดยปรับปรุงพัฒนาจากหนังสือเรียนตามหลักสูตรเดิมบ้าง เพื่อมุ่งเน้นให้ผู้เรียนเรียนภาษาอย่างมีความหมาย เกิดทักษะกระบวนการและความรู้สึกนึกคิดต่าง ๆ มีความคล่องแคล่วแม่นยำในทักษะการฟัง พูด อ่าน เขียน ส่งเสริมทักษะและความสามารถทางภาษา ทั้งการพูด การฟัง การอ่าน และการเขียน และสามารถสื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ในการจัดทำหนังสือเรียนเพื่อใช้ประกอบการเรียนการสอนตามหลักสูตรนี้ มีการกำหนดคำพื้นฐานในแต่ละระดับและขยายวงคำให้กว้างขวางขึ้น เพื่อให้ผู้เรียนมีความสามารถการเรียนกลุ่มประสบการณ์ต่าง ๆ ด้วย การเรียนการสอนในแต่ละระดับจะมีความสอดคล้องต่อเนื่องกัน จนถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ จุดเน้นคือ ผู้เรียนจะต้องฝึกการเขียนและการอ่าน ตลอดจนการทำความเข้าใจกฎเกณฑ์หลักภาษาและการใช้ภาษา เพื่อปรับหลักเกณฑ์ทางภาษามาใช้ในการเขียนและการอ่านให้ดียิ่งขึ้น ในด้านการเขียนจะต้องฝึกเขียนรูปแบบต่าง ๆ เพื่อการติดต่อสื่อสารและเพื่อใช้ในชีวิตประจำวัน ในด้านการอ่านจะต้องฝึกการอ่านเร็ว การอ่านในใจ การอ่านสำรวจ การอ่านวิเคราะห์ สังเคราะห์ และฝึกอ่านด้วยตนเอง ทั้งอ่านออกเสียงบทร้อยกรอง อ่านในใจ บทอ่านเสริมบทเรียน และบทอ่านนอกเวลา นอกจากนี้ หนังสือเรียนชุดนี้ยังคำนึงถึงการเปลี่ยนแปลงของสังคม จึงกำหนดเรื่องให้สอดคล้องกับสภาพชีวิตความเป็นอยู่ในสังคมที่กำลังเปลี่ยนแปลง ทั้งได้สอดแทรกคุณธรรมที่จำเป็นแก่การเสริมสร้างความเป็นมนุษย์และการอยู่ร่วมกันในสังคม เพื่อให้บุคคลและสังคมอยู่ร่วมกันได้อย่างสร้างสรรค์และมีความสุข นอกจากนี้ ยังได้สอดแทรกเรื่องการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมที่ดีงามของชาติด้วย

อ้างอิง

  • วิชาการ,กรม, ๒๕๒๐ ความเป็นมาของแบบเรียนไทย. ห้างหุ้นส่วนจำกัด จงเจริญการพิมพ์.
  • วิชาการและมาตรฐานการศึกษา,สำนัก,๒๕๕๒. ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้
  • ภาษาไทย ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.
  • วิชาการและมาตรฐานการศึกษา,สำนัก, ๒๕๔๔.หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๔๔.
  • โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.ศึกษาธิการ,กระทรวง, ๒๕๔๕. วิชาการวิจักษณ์ สำนักพิมพ์องค์การค้าของคุรุสภา.

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» นิยาย-เรื่องสั้น
» ข้อเขียน-บทความ
» บทกวี
» สารคดี-ท่องเที่ยว

» การแพทย์แผนโบราณ
ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชแห่งกรุงศรีอยุธยา ได้ค้นพบบันทึกว่า มีระบบการจัดหายาที่ชัดเจนสำหรับราษฏร มีแหล่งจำหน่ายยาและสมุนไพรหลายแห่งทั้งในและ นอกกำแพงเมือง

» หลักธรรมในการอยู่ร่วมกันในสังคม
พระพุทธศาสนาได้สอนไว้ว่านักปกครองที่ดีนั้นควรมีคุณธรรม 10 ประการ เรียกว่า ทศพิธราชธรรม

» สมถะวิปัสสนา
ตามแนวพระกรรมฐานมัชฌิมาแบบลำดับ (เถรวาท) ของสมเด็จพระสังฆราชญาณสังวรมหาเถรเจ้า (สุก ไก่เถื่อน)

» พุทธธรรมขั้นพื้นฐาน
ไม่มีมนุษย์คนใดที่จะสามารถมีชีวิตอยู่ได้ลำพังตนเองโดยไม่ติดต่อสัมพันธ์กับคนอื่น เพราะการดำรงชีวิตอยู่ของคนเราจำเป็นจะต้องพึ่งพาอาศัยกันและกัน

» พระสูตรของท่านเว่ยหลาง
สูตรของท่านเว่ยหล่างล้วนแต่เป็นเรื่องของการใช้ปัญญาเพื่อค้นหาหนทางแห่งความเป็นพุทธะ และเพื่อความหลุดพ้นไปจากเครื่องร้อยรัดทั้งปวงในโลกนี้

» พุทธศาสนสุภาษิต
สุภาษิตที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงดำรัสไว้ ซึ่งมีคุณค่าสูงส่ง สามารถใช้ได้ทั้งเป็นแนวทางดำเนินชีวิต เตือนใจ หาคำตอบที่ดีสำหรับปัญหาที่สงสัย

» โอวาทสี่ของเหลี่ยวฝาน
แบบฉบับในการประพฤติดี ปฏิบัติชอบ เพื่อหยุดยั้งกระแสแห่งวัฒนธรรมตะวันตกและอนุรักษ์ความเป็นคนจีนดั้งเดิม

สติ๊กเกอร์ไลน์

โฆษณาติดต่อ : 081-9182546