ศาสนา ลัทธิ ความเชื่อ นิกาย พิธีกรรม >>

พุทธธรรมขั้นพื้นฐาน

วันสำคัญทางพระพุทธศาสนากับพิธีสำคัญทางพระพุทธศาสนา
ความสำคัญของพระพุทธศาสนาที่มีต่อสังคมไทย
การนับถือพระพุทธศาสนาของชาวไทย
พระมหากษัตริย์ไทยกับพระพุทธศาสนา
พระพุทธศาสนาในฐานะเป็นเอกลักษณ์และมรดกของชาติไทย
การปฏิบัติตนในฐานะพุทธมามกะ

ความสำคัญของพระพุทธศาสนาที่มีต่อสังคมไทย

คุณค่าของสถาบันพระพุทธในด้านการศึกษาอบรม

ในสมัยก่อนสถาบันพระพุทธศาสนาเป็นสถาบันแห่งแรกที่ให้การศึกษาแก่คนไทย การศึกษาเริ่มต้นจากที่วัด โดยเฉพาะในด้านจริยศึกษา แม้ในปัจจุบันความสำคัญด้านนี้ก็ยังมีอยู่ รัฐก็เห็นความสำคัญและได้มีการส่งเสริมทำนุบำรุงการพระศาสนา เพื่อให้เป็นที่ยึดเหนี่ยวทางจิตใจเป็นสถาบันอบรมศีลธรรมอันดีงามแก่ประชาชน โดยแบ่งความสำคัญได้ ดังนี้

๑. สถาบันพระพุทธศาสนากับการปูพื้นฐานการศึกษาให้แก่คนไทย
นับแต่โบราณวัดเป็นสถาบันแห่งเดียวที่ให้การศึกษาแก่เยาวชนไทยโดยส่วนรวม โรงเรียนจะอยู่ที่วัด เด็กผู้ชายจะถูกส่งไปเป็นลูกศิษย์วัดหรือบวชเป็นสามเณร เพื่อเรียนการอ่าน การเขียน และเรียนวิชาเลขคณิตอย่างง่าย ๆ ร่วมทั้งการอบรมทางศีลธรรมและหลักธรรมของศาสนา ทำให้เด็กผู้ชายส่วนมากอ่านออกเขียนได้และมีความรู้ทางจริยธรรมของสังคม ซึ่งถือว่าเป็นเกียรติของตนและครอบครัว แสดงให้เห็นว่าเราต้องพึ่งวัดมาโดยตลอด

รัฐบาลได้ให้การสนับสนุนและพึ่งจะยื่นมือเข้าช่วยเหลือการศึกษาของประชาชนครั้งแรกใน พ.ศ. ๒๔๑๔ โดยมีการตั้งโรงเรียนแห่งแรกของประเทศไทยในพระบรมมหาราชวัง และได้ออกประกาศให้วัดเปิดการสอนแก่เด็ก ๆ ในท้องที่ของตน

๒. ความสำคัญของศาสนาในด้านการศึกษาจริยธรรม
พระภิกษุเป็นผู้ให้การศึกษาในด้านจริยธรรมหรือศีลธรรมแก่เยาวชน ซึ่งกล่าวมาแล้วในข้อที่ ๑ เด็กผู้ชายจะถูกส่งไปที่วัดเป็นศิษย์หรือบวชเป็นสามเณรซึ่งทำเป็นประเพณีมานาน ถือว่าผู้นั้นจะเป็นผู้ที่ได้รับความเลื่อมใสและกลายเป็นสมาชิกที่ได้รับการยกย่องจากชุมชน การกระทำอย่างนี้ นอกจากจะช่วยให้คนรู้หนังสือแล้ว ยังมีโอกาสได้รับการอบรมสั่งสอนด้านศีลธรรมหลักธรรมทางศาสนาด้วย เมื่อทางราชการได้ยื่นมือเข้ามาจัดการการศึกษาของประชาชนแล้วก็ตาม บรรดาพระภิกษุสงฆ์ก็ยังมีส่วนเป็นผู้ดำเนินการและเป็นผู้สอนเยาวชนในโรงเรียนวัดเช่นเดิม จนถึงสมัยเปลี่ยนแปลงการปกครองเมื่อไม่นานมานี้เอง ที่หน้าที่อันสำคัญเช่นนั้นได้เปลี่ยนไปอยู่ในความรับผิดชอบของรัฐบาล ถึงกระนั้นก็ตาม ปัจจุบันก็ยังมีโรงเรียนที่อยู่ในวัดเป็นจำนวนมาก

การจัดหลักสูตรการศึกษา ตามโครงการการศึกษา พ.ศ.๒๔๔๑ เน้นเรื่องจรรยา ยิ่งกว่านั้น พ.ศ. ๒๔๗๒ กระทรวงธรรมการได้เพิ่มหลักสูตรทางจริยศึกษาขึ้น โดยมีการสอนเกี่ยวกับหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาขึ้นในโรงเรียนทั้งหมด และให้นักเรียนทั้งหมดได้ฟังพระธรรมเทศนา เพื่ออบรมให้เด็ก ๆ มีความเลื่อมใสศรัทธาในพระพุทธศาสนา

ภายหลังการปกครอง พ.ศ. ๒๔๗๕ ได้มีการปรับปรุงการศึกษาทั้งในด้านวุฒิการศึกษา จริยศึกษา พลศึกษา และหัตถศึกษา ส่วนมากเป็นเรื่องหลักธรรมในพระพุทธศาสนา ประมาณ พ.ศ. ๒๔๙๓ กระทรวงศึกษาธิการได้เริ่มกำหนดให้โรงเรียนต่าง ๆ ทั้งโรงเรียนหลวงและโรงเรียนราษฏร์ใช้หนังสือเรียนในหลักสูตรจริยศึกษาสำหรับชั้นประถมและมัธยม การสอนวิชาศีลธรรมเป็นเรื่องเกี่ยวกับพุทธประวัติ หลักธรรมหรือคำสอนจากพระไตรปิฏก บางทีอาจจะมีการประกอบพิธีทางศาสนาด้วย อาจจะทุกวัน ทุกสัปดาห์ หรือเป็นครั้งคราว นอกจากนั้นยังมีวรรณคดี ศิลปะ หรือวัฒนธรรม ส่วนมากยังเป็นเรื่องเกี่ยวกับพุทธศาสนา
สิ่งเหล่านี้ ย่อมแสดงให้เห็นบทบาทและความสำคัญของพระพุทธศาสนาที่มีอยู่ในชีวิตจิตใจและความคิดคำนึงของคนไทยเป็นอันมาก การศึกษาในด้านจริยธรรมจะมีผลต่อการมีศีลธรรมและการปฏิบัติในทางที่ดีงามของคนไทยอยู่ไม่น้อย

๓. ความสำคัญและคุณค่าของประเพณีการบวชเรียน
สมัยก่อนการศึกษาอยู่ภายในวัด คนไทยจึงต้องบวชเรียนตั้งแต่ยังเด็ก นอกจากจะได้รับความรู้จากการศึกษาอบรมในเรื่องหลักธรรมทางศาสนาแล้ว ยังจะเป็นการเตรียมตัวของตนเองสำหรับการอุปสมบทที่จะมีขึ้นในวันข้างหน้าอีกด้วย ใครอยากจะมีการศึกษาสูงต้องบวชเรียน เพราะวัดเป็นเพียงแห่งเดียวที่เป็นสถานศึกษา สิ่งที่เป็นมูลเหตุจูงใจอย่างหนึ่งที่ทำให้ผู้ชายไทยนิยมการอุปสมบท จนเป็นประเพณีทั่วไปเมื่อมีอายุครบ ๒๐ ปีบริบูรณ์ เพราะถือว่าการบวชนอกจากจะทำให้ได้บุญแล้วยังทำให้มีโอกาสได้ร่ำเรียนมีความรู้ยิ่งขึ้น

การบวชเรียนเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษา ดังที่ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงกล่าวถึงประเพณีการบวชเรียนไว้ว่า
“ในสมัยกรุงศรีอยุธยา การบวชเรียนถือเป็นประเพณีว่าผู้ชายทุกคนควรจะต้องบวช เป็นเหตุให้มีพระภิกษุสงฆ์มากมายขึ้นหลายเท่า…. อีกประการหนึ่ง เมื่อประเพณีการบวชเรียนแพร่หลาย ย่อมมีผู้บวชแต่ชั้วคราว โดยมากถือเอาการศึกษาเป็นสำคัญของการบวช การเล่าเรียนจึงได้เจริญขึ้นตามวัด วัดจึงได้เป็นสถานที่ศึกษา …”

การศึกษาในทางหลักธรรมได้เจริญก้าวหน้าเรื่อยมา ใน พ.ศ.๒๔๗๒ ทั้งของฝ่ายสงฆ์และฝ่ายฆราวาสและหลักสูตรการเปรียญ พ.ศ.๒๔๘๙ และ พ.ศ. ๒๔๙๐ ได้ตั้งมหาวิทยาลัยสงฆ์ขึ้น การบวชเรียนนั้น นอกจากจะทำให้พระภิกษุสงฆ์หรือผู้ผ่านการบวชเรียนได้รับการกล่อมเกลาให้เป็นผู้ประพฤติปฏิบัติตนอยู่ในศีลธรรมอันดีงามจนเป็นที่ได้รับการเคารพนับถือของสังคมทั่วไปแล้ว ยังมีส่วนช่วยให้บุคคลเหล่านั้นเป็นผู้มีสติปัญญา เฉลียวฉลาด มีความคิดสุขุมรอบคอบยิ่งขึ้น เมื่อลาสิกขาออกมาก็มักจะเป็นผู้ครองชีวิตได้ดี มีเหตุผล และเป็นผู้ใหญ่มากขึ้น

<< ย้อนกลับ | หน้าถัดไป >>

ลักษณะของสังคม
อิทธิพลของศาสนาต่อสังคม
ความสำคัญของวัดต่อสังคม
บทบาทและความสำคัญของพระภิกษุสงฆ์
คุณค่าของสถาบันพระพุทธในด้านการศึกษาอบรม
บทบาทในด้านการช่วยเหลือเยาวชนและการเป็นที่พึ่งทางใจ

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» นิยาย-เรื่องสั้น
» ข้อเขียน-บทความ
» บทกวี
» สารคดี-ท่องเที่ยว

» การแพทย์แผนโบราณ
ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชแห่งกรุงศรีอยุธยา ได้ค้นพบบันทึกว่า มีระบบการจัดหายาที่ชัดเจนสำหรับราษฏร มีแหล่งจำหน่ายยาและสมุนไพรหลายแห่งทั้งในและ นอกกำแพงเมือง

» หลักธรรมในการอยู่ร่วมกันในสังคม
พระพุทธศาสนาได้สอนไว้ว่านักปกครองที่ดีนั้นควรมีคุณธรรม 10 ประการ เรียกว่า ทศพิธราชธรรม

» สมถะวิปัสสนา
ตามแนวพระกรรมฐานมัชฌิมาแบบลำดับ (เถรวาท) ของสมเด็จพระสังฆราชญาณสังวรมหาเถรเจ้า (สุก ไก่เถื่อน)

» พุทธธรรมขั้นพื้นฐาน
ไม่มีมนุษย์คนใดที่จะสามารถมีชีวิตอยู่ได้ลำพังตนเองโดยไม่ติดต่อสัมพันธ์กับคนอื่น เพราะการดำรงชีวิตอยู่ของคนเราจำเป็นจะต้องพึ่งพาอาศัยกันและกัน

» พระสูตรของท่านเว่ยหลาง
สูตรของท่านเว่ยหล่างล้วนแต่เป็นเรื่องของการใช้ปัญญาเพื่อค้นหาหนทางแห่งความเป็นพุทธะ และเพื่อความหลุดพ้นไปจากเครื่องร้อยรัดทั้งปวงในโลกนี้

» พุทธศาสนสุภาษิต
สุภาษิตที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงดำรัสไว้ ซึ่งมีคุณค่าสูงส่ง สามารถใช้ได้ทั้งเป็นแนวทางดำเนินชีวิต เตือนใจ หาคำตอบที่ดีสำหรับปัญหาที่สงสัย

» โอวาทสี่ของเหลี่ยวฝาน
แบบฉบับในการประพฤติดี ปฏิบัติชอบ เพื่อหยุดยั้งกระแสแห่งวัฒนธรรมตะวันตกและอนุรักษ์ความเป็นคนจีนดั้งเดิม