ศาสนา ลัทธิ ความเชื่อ นิกาย พิธีกรรม >>

คู่มือพระสังฆาธิการ

ส่วนที่ ๔ ระเบียบ คำสั่ง ประกาศ และมติมหาเถรสมาคม

บันทึกหลักการและเหตุผลประกอบคำสั่งมหาเถรสมาคม

เรื่อง ให้ภิกษุสามเณรเรียนพระธรรมวินัย พ.ศ. ๒๕๒๘

----------------------------

หลักการ

ออกคำสั่งมหาเถรสมาคมเรื่อง ให้ภิกษุสามเณรเรียนพระธรรมวินัย

เหตุผล

เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๘๑ มหาเถรสมาคมในยุคนั้นได้ประกาศให้ภิกษุสามเณรเรียน พระธรรมวินัยมีหลักฐานปรากฏอยู่ในหนังสือแถลงการณ์คณะสงฆ์ เล่ม ๒๖ ความว่า“มหาเถรสมาคมประชุมหารือว่าการศึกษาพระธรรมวินัยเวลานี้เจริญแพร่หลายมากขึ้น แต่ภิกษุสามเณรที่ยังมิได้ศึกษาก็มีอยู่เป็นจำนวนมากเพราะไม่มีระเบียบกวดขันปล่อยให้เป็นไปตามใจสมัครเห็นว่าควรจะวางระเบียบกวดขันให้ศึกษาทั่วถึงกัน จึงให้ประกาศว่า ภิกษุมีพรรษายังไม่ถึง ๕ และสามเณรรูปใดที่ยังไม่มีวิทยฐานะเป็นนักธรรมชั้นใดชั้นหนึ่ง ให้เจ้าอาวาสกวดขันให้เรียนธรรมวินัยทุกรูปถ้าภิกษุสามเณรรูปใดฝ่าฝืนไม่ปฏิบัติ มีความผิดฐานฝ่าฝืนโอวาทของเจ้าอาวาส ถ้าและเจ้าอาวาสรูปใดไม่กวดขันภิกษุสามเณรในอาวาสของตน มีความผิดฐานละเลยต่อหน้าที่”

ตามประกาศฉบับดังกล่าวข้างต้น จะพึงเห็นได้อย่างแจ้งชัดว่า ท่านผู้มีหน้าที่รับผิดชอบในการปกครองคณะสงฆ์ระดับสูงสุด เห็นเป็นความจำเป็นอย่างยิ่งในกรณีที่จะต้องให้ภิกษุสามเณรเล่าเรียนพระธรรมวินัย เพราะเป็นหน้าที่โดยตรงของภิกษุสามเณร และเพราะการศึกษาเล่าเรียนพระธรรมวินัยของภิกษุสามเณรเป็นปัจจัยที่จะก่อให้เกิดความเจริญ รุ่งเรืองและความมั่นคงแห่งพุทธจักรซึ่งประกอบด้วยพระศาสนา สังฆมณฑล และวัดวาอาราม เป็นตัวสืบต่ออายุพุทธจักรให้ยั่งยืนต่อไป

อันพุทธสาวกกล่าวโดยเฉพาะภิกษุสามเณรนั้น ต้องนับว่าเป็นศาสนทายาทที่มีความสำคัญ
ต่อพระศาสนาฝ่ายหนึ่ง ความสานึกในคุณค่าของความเป็นศาสนทายาทก็ดี ความสานึกในเกียรติภูมิของศาสนทายาทก็ดี ยังคงมีอยู่ในตัวท่านไม่สูญหายไปไหน แต่ต้องอับเฉาลงไปบ้างในการเล่าเรียนศึกษาพระธรรมวินัย หรือในการเข้ารับการอบรมพระธรรมวินัย จะเหมากล่าวเอาว่าเพราะท่านขาดความสานึกดังกล่าวแล้ว เห็นจะยังไม่ได้ เพราะข้อขัดข้องในการที่จะศึกษาเล่าเรียน หรือข้อขัดข้องในการที่จะเข้ารับการอบรม มิใช่จะมีเพียงประการเดียว มีอยู่หลายอย่างหลายประการ

ด้วยกันซึ่งจะไม่นำมากล่าวในที่นี้ เพราะเชื่อว่ารู้ๆ กันอยู่ในหมู่เจ้าอาวาส และเจ้าคณะข้อขัดข้องต่างๆ ดังกล่าวนั้น เป็นสิ่งที่พอจะแก้ไขได้ มิใช่เหลือวิสัยที่จะแก้ไขแต่ต้องร่วมมือร่วมช่วยกันแก้ในระหว่างเจ้าอาวาส และเจ้าคณะ ตลอดลงไปถึงภิกษุสามเณร

อีกประการหนึ่ง การทดสอบความรู้ในสิ่งที่ได้ศึกษาเล่าเรียนมา หรือในสิ่งที่ได้รับการอบรมมาในปัจจุบันนี้เป็นสิ่งมีความจำเป็น ดังนั้น ในคำสั่งนี้จึงกำหนดให้มีการทดสอบความรู้ไว้อีกโสตหนึ่งเพื่อความเหมาะสมกับภาวการณ์ของยุค

คำสั่งมหาเถรสมาคม

เรื่อง ให้ภิกษุสามเณรเรียนพระธรรมวินัย พ.ศ. ๒๕๒๘

----------------------------

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๘ แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๕๐๕มหาเถรสมาคมออกคำสั่งมหาเถรสมาคมไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ คำสั่งมหาเถรสมาคม เรียกว่า “คำสั่งมหาเถรสมาคมเรื่อง ให้ภิกษุสามเณรเรียนพระธรรมวินัย พ.ศ. ๒๕๒๘”

ข้อ ๒ คำสั่งมหาเถรสมาคมนี้ ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในแถลงการณ์คณะสงฆ์เป็นต้นไป

ข้อ ๓ ให้ยกเลิกประกาศให้ภิกษุสามเณรเรียนพระธรรมวินัย ลงวันที่ ๓๐ พฤศจิกายนพุทธศักราช ๒๔๘๑

ข้อ ๔ พระภิกษุมีพรรษายังไม่ถึง ๕ และสามเณรรูปใดที่ยังมีวิทยฐานะเป็นนักธรรมชั้นใดชั้นหนึ่ง ให้เจ้าอาวาสกวดขันให้เรียนพระธรรมวินัย หรือเข้ารับการอบรมพระธรรมวินัยทุกรูป

ถ้าภิกษุสามเณรรูปใดฝ่าฝืนไม่ปฏิบัติตาม ชื่อว่าไม่ตั้งอยู่ในโอวาทของเจ้าอาวาส หรือประพฤติผิดคำสั่งเจ้าอาวาส มีความผิดตามมาตรา ๓๘ แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๕๐๕

อนึ่ง ถ้าและเจ้าอาวาสรูปใดไม่กวดขันภิกษุสามเณรในวัดของตน ย่อมมีความผิดฐานละเลยต่อหน้าที่

ข้อ ๕ ให้เป็นหน้าที่ของเจ้าอาวาสและเจ้าคณะเจ้าสังกัดทุกระดับจนถึงระดับจังหวัดร่วมกันจัดการโดยความอำนวยการของเจ้าคณะภาคเจ้าคณะสังกัด จัดให้มีการเล่าเรียนหรือการอบรมพระธรรมวินัย ในเขตตำบลทางปกครองคณะสงฆ์นั้น ๆ ในรูปแบบ ดังนี้

ก. วัดใดในเขตตำบลนั้น พอจะจัดตั้งโรงเรียนนักธรรมได้ ก็ให้จัดตั้งขึ้น และให้ภิกษุสามเณรในวัดอื่นมารวมเรียนด้วย
ข. ถ้าภิกษุสามเณรในเขตตำบลนั้นไม่สามารถจะร่วมเรียนได้ เพราะมีเหตุขัดข้องหลายประการก็ดี วัดแต่ละวัดในเขตตำบลนั้น ไม่อาจตั้งโรงเรียนนักธรรมได้ก็ดี ต้องจัดให้มีการอบรมพระธรรมวินัย อนุโลมตามหลักสูตรนักธรรมชั้นตรี

ข้อ ๖ การอบรมพระธรรมวินัยตามที่กล่าวไว้ในข้อ ๕ ข. ให้ดำเนินการดังนี้

ก. วัดใดอันท่านเจ้าอาวาสให้ความรับรองว่าจะให้มีการอบรมพระธรรมวินัยให้แก่ภิกษุสามเณรในเขตเข้าพรรษา โดยเจ้าอาวาสจะเป็นผู้อบรมเอง หรือจะมอบหมายให้พระภิกษุรูปอื่นอบรมแทน ให้ถือว่าวัดนั้นมีการอบรมพระธรรมวินัยแล้ว หากภิกษุสามเณรในวัดอื่นจะมาร่วมรับการอบรมด้วยก็ได้ โดยความเห็นชอบของเจ้าอาวาสวัดนั้น

ข. ในเขตตำบลทางปกครองคณะสงฆ์ใด ไม่อาจตั้งโรงเรียนนักธรรม หรือจัดให้มีการอบรมเฉพาะวัดได้ ให้เจ้าอาวาสวัดในเขตตำบลนั้น พร้อมด้วยเจ้าคณะเจ้าสังกัดถึงระดับจังหวัด จัดให้มีการอบรมพระธรรมวินัยเฉพาะกิจขึ้นในเขตเข้าพรรษา โดยจัดรวมภิกษุสามเณรในวัดนั้น ๆ ให้เข้ารับการอบรมร่วมกัน ณ วัดใดวัดหนึ่งที่เห็นสมควร และต้องมีจำนวนรวมกันแล้วไม่ต่ำกว่า ๑๕ รูป ในการอบรมนั้น ให้อบรมในวันโกน วันพระหรือวันธรรมสวนะเว้นวันปาฏิโมกข์วันละ ๓ ชั่วโมง ให้เจ้าอาวาส เจ้าคณะตำบล และเจ้าคณะอำเภอ ร่วมกันจัดให้มีผู้ให้การอบรมพระธรรมวินัยอนุโลมตามหลักสูตรนักธรรมชั้นตรี

ข้อ ๗ การอบรมพระธรรมวินัยตามข้อ ๖ ข. ทางคณะสงฆ์โดยมหาเถรสมาคมสมาคมจะให้ความอุปถัมภ์แก่ผู้ให้การอบรม คิดเป็นรายวันที่มีการอบรมเป็นกัปปิยภัณฑ์มูลค่าวันละ ๖๐ บาท

ข้อ ๘ ให้มีการทดสอบความรู้ในแบบตอบปัญหาที่เคยเรียกกันว่า สอบนวกะ อนุโลมตามหลักการสอบไล่นักธรรมสนามหลวง จะจัดให้มีการรวมที่จังหวัดแห่งเดียว หรือจะจัดแบ่งแต่ละอำเภอ แต่ละตำบล ให้เจ้าอาวาสเจ้าคณะผู้รับผิดชอบในเรื่องนี้จะตกลงกัน แต่ถ้าจะแบ่งสอบแต่ละแห่ง ต้องมีผู้สมัครเข้าสอบไม่น้อยกว่า ๒๐ รูป

สำหรับในเขตกรุงเทพมหานคร จะแบ่งสอบแต่ละสำนักเรียน ก็ย่อมกระทำได้ โดยไม่กำหนดจำนวนผู้สมัครสอบ

ข้อ ๙ ในเขตปกครองคณะสงฆ์ส่วนภูมิภาค ให้เป็นหน้าที่ของเจ้าคณะภาคเจ้าสังกัดเป็นผู้ออกข้อสอบ ส่วนการตรวจใบตอบของนักเรียน เจ้าคณะจังหวัดและเจ้าคณะอำเภอเจ้าสังกัดร่วมกันจัดการตรวจ อนุโลมตามแบบตรวจนักธรรมสนามหลวง

สำหรับในเขตกรุงเทพมหานคร การออกข้อสอบก็ดี การตรวจใบตอบของนักเรียนก็ดีเจ้าคณะกรุงเทพมหานคร หรือเจ้าสำนักเรียนนั้นๆ จะเป็นผู้ดำเนินการสุดแต่จะตกลงกัน

ข้อ ๑๐ ให้เป็นหน้าที่ของเจ้าคณะจังหวัดเจ้าสังกัด ที่จะออกวุฒิบัตรให้แก่ภิกษุสามเณรผู้เข้าสอบไล่ได้ตามคำสั่งมหาเถรสมาคมนี้ ส่วนในเขตกรุงเทพมหานคร จะเป็นหน้าที่ของเจ้าคณะกรุงเทพมหานคร หรือเจ้าสำนักเรียนนั้น ๆ สุดแต่จะตกลงกัน

ข้อ ๑๑ ให้เจ้าอาวาสและเจ้าคณะทุกระดับ จะพึงร่วมกันปฏิบัติภารกิจอันเป็นหน้าที่ตามที่กำหนดไว้ในคำสั่งมหาเถรสมาคมนี้ ให้สำเร็จไปด้วยดี หากมีปัญหาเกิดขึ้นในการที่จะปฏิบัติตามคำสั่งมหาเถรสมาคมนี้ให้เจ้าคณะภาคเจ้าสังกัด หรือเจ้าคณะกรุงเทพมหานคร เสนอเรื่องไปยังมหาเถรสมาคมผ่านสำนักเลขาธิการมหาเถรสมาคม

สั่ง ณ วันที่ ๒๔ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๒๘

(สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์)
ผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช
ประธานกรรมการมหาเถรสมาคม

<< ย้อนกลับ | หน้าถัดไป>>

คำสั่งมหาเถรสมาคม

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» นิยาย-เรื่องสั้น
» ข้อเขียน-บทความ
» บทกวี
» สารคดี-ท่องเที่ยว

» กฎหมายว่าด้วยการรับราชการทหาร
เพื่อให้ผู้รับการฝึกศึกษาทราบถึงบทบัญญัติของกฎหมายและวิธีการปฏิบัติงาน ตามพระราชบัญญัติรับราชการทหาร พ.ศ. ๒๔๙๗

» ปัญญาประดิษฐ์
ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence) หรือ เอไอ (AI) หมายถึง ความฉลาดเทียมที่สร้างขึ้นให้กับสิ่งที่ไม่มีชีวิตเป็นสาขาหนึ่งในด้านวิทยาการคอมพิวเตอร์ และวิศวกรรมเป็นหลัก

» มัทนะพาธา
บทละครเรื่องมัทนะพาธาได้รับการยกย่องจากวรรณคดีสโมสรประกาศยกย่องให้เป็นหนังสือที่แต่งดีใช้คำฉันท์เป็นบทละครพูด ที่มีตัวละครและฉากสอดคล้องกับวัฒนธรรมภารตะโบราณ

» คู่มือพระสังฆาธิการ
ส่วนหนึ่งของหลักสูตรถวายความรู้ แด่พระสังฆาธิการ หมวดวิชาพื้นฐานทั่วไป ซึ่งพระสังฆาธิการจำเป็นจะต้องรับทราบ และถือปฏิบัติเพื่อเป็นแนวทาง ในการบริหารการปกครองวัด

» มูลบทบรรพกิจ
แบบเรียนหนังสือไทย ของพระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกรู)

» หุ่นยนต์
หุ่นยนต์มีความแตกต่างจากเครื่องจักรกลแบบอื่น ๆ ตรงที่มันสามารถเคลื่อนไหวโครงสร้างได้ หุ่นยนต์แตกต่างจากคอมพิวเตอร์ตรงที่มันสามารถนำผลที่ได้จากการประมวลมา ปฏิบัติให้เกิดงานในทางกายภาพได้ขณะที่คอมพิวเตอร์ไม่มี

» ข้อคิดจากนิทานไทย
นิทานเป็นเรื่องเล่าที่สืบทอดมาแต่โบราณ จึงเป็นจุดเริ่มต้นของการพาเด็กและเยาวชนไปสู่โลกกว้างของการเรียนรู้ชีวิตจริง

สติ๊กเกอร์ไลน์
-สนับสนุนผลงาน
รายได้สมทบทุนยังชีพหลังเกษียณ-