ศาสนา ลัทธิ ความเชื่อ นิกาย พิธีกรรม >>

หอพระไตร

รวมธรรมบรรยายของ หลวงปู่ฝั้น อาจาโร

พระอภิธัมมาติกาบรรยาย

13

27. “เนวทสฺสเนน นภาวนาย ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมา”

      ในบทที่ 27 ว่า “เนวทสฺสเนน นภาวนาย ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมา” นี้แปลว่า ธรรมทั้งหลายอันเป็นปัจจัยเกื้อกูลแก่ธรรมที่พึงละได้เพราะเหตุที่ไม่ได้เห็นและไม่ได้ภาวนา โดยความอธิบายในบทที่ 1 นั้นว่า ละกิเลสได้เพราะเห็น บทที่ 2 นั้นว่า ละกิเลสได้เพราะการภาวนา ในบทที่ 3 นี้ว่า ไม่ต้องเห็น ไม่ต้องภาวนาละกิเลสได้ด้วยภาวนาของตนเอง เปรียบเหมือนต้นไม้ที่มีผลเป็นต้น ธรรมดาว่าผลไม้นั้น บางทีหล่นเองก็มี บางที
      หล่นลงด้วยพายุก็มี บางทีหล่นลงเพราะคนสอยก็มี บางทีหล่นลงด้วยสัตว์ทั้งหลายมีค้างคาวเป็นต้นกัดกินก็มี แต่พระธรรมบทนี้หล่นลงโดยสภาวะของตนเอง จะได้หล่นลงด้วยคนสอย ด้วยลมพายุ และสัตว์จำพวกหนึ่งจำพวกใดหามิได้ เพราะฉะนั้นจึงได้ชื่อว่า “เนวทสฺสเนน นภาวนาย ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมา” ดังนี้ พระสักกวาทีจึงถามขึ้นว่า ข้าแต่ท่านปรวาที ข้าพเจ้าเคยได้ยินได้ฟังมาว่า ท่านที่ได้สำเร็จมรรคผลธรรมวิเศษต่าง ๆ นั้น ก็เพราะได้เห็นได้เจริญภาวนาก็ดี ที่ท่านได้เห็นฟองน้ำและพยับแดดเป็นต้นดังนี้ ในพระกัมมัฏฐาน 30 แลวิปัสสนา 10 นั้นก็ดี ท่านแสดงว่าได้เฉพาะเหตุที่ได้เห็นและเหตุที่ได้เจริญภาวนาดังนี้ ก็แลคำที่ท่านว่าไม่ต้องเห็น ไม่ต้องภาวนานั้น ข้าพเจ้ามีความสงสัยเพราะไม่เคยได้ยินได้ฟัง ฉะนั้นขอท่านปรวาทีจงแสดงอ้างบุคคลพอเป็นตัวอย่าง เพื่อให้เกิดความเข้าใจต่อไปอีก พระปรวาทีจึงนำเอาเรื่องพระอานนท์มาแสดง เพื่อให้เห็นเป็นทัศนะอุทาหรณ์ว่า ดูก่อนท่านสักกวาทีอาจารย์ เมื่อพระอานนท์ตามเสด็จสมเด็จพระพุทธองค์ไปถึงเมืองกุสินารา กาลครั้งนั้น พระอานนท์ได้ทราบว่า พระพุทธเจ้าจะเสด็จเข้าสู่พระปรินิพพาน ก็มีความเศร้าโศกโศกาอาลัยไปต่าง ๆ แล้วพระพุทธองค์จึงทรงตรัสแก่พระอานนท์ว่า “มา โสจยิ” ดูก่อนสำแดงอานนท์ เธออย่าได้เศร้าโศกเสียใจไปเลย เมื่อเราผู้ตถาคตปรินิพพานไปแล้ว พระมหากัสสปยกพระวินัยสุตตันตาภิธัมม์สู่สังคายนา ในกาลครั้งนั้น เธอก็จะได้บรรลุอาสวักขัย เป็นพระขีณาสพอรหันต์ดังนี้ ครั้นต่อมาภายหลัง ถึงวันประชุมกระทำสังคายนา พระอริยสงฆ์ทั้งมวลจึงได้ตักเตือนพระอานนท์ว่า “สฺวสนฺนิปาโต” วันพรุ่งนี้แล้วพระสงฆ์จะประชุมกระทำสังคายนา “ตวตฺตวาเสโข” ตัวท่านยังเป็นเสขบุคคลอยู่ ท่านหาสมควรเข้าสู่สันนิบาตไม่ “อปฺปมตฺโต โหหิ” ฉะนั้นอย่าได้มัวประมาทเลย ดังนี้ เมื่อท่านพระอานนท์ได้ยินคำตักเตือนจากหมู่พระอริยสงฆ์ทั้งปวงดังนี้แล้ว จึงได้ปลีกตนเข้าไปสู่ที่สงัด กระทำสมณธรรม ปลงปัญญา เห็นความชัดว่า เราคงได้สำเร็จมรรคผลธรรมวิเศษ ตัดกิเลสได้เป็นพระอรหันต์เป็นแน่ พระพุทธองค์ทรงตรัสไว้แล้วไม่เป็นคำสองดังนี้ ดูก่อนท่านสักกวาที พระอานนท์ก็ไม่ได้สำเร็จมรรคผลธรรมวิเศษอันใดเพราะเหตุที่ได้เห็นนั้น
      ครั้นต่อมาภายหลัง พระอานนท์ได้เจริญกายคตาสติกัมมัฏฐาน พิจารณาชึ่งอาการ 32 เห็นลงโดยพระไตรลักษณ์ญาณจนคืนยังรุ่ง พระอานนท์ก็ไม่ได้สำเร็จมรรคผลวิเศษอันใด เพราะเหตุที่พระอานนท์มีวิตกไปว่า ก็เหตุไฉนหนอเราจึงไม่ได้สำเร็จเป็นพระอรหันต์ “สงขารสมตฺโถ” ชะรอยว่าเรากระทำความเพียรกล้านักไป จำเราจะระงับสังขาร
เสียหน่อยให้สบาย แล้วจึงภาวนาต่อไป ฉะนี้ พระอานนท์ก็ละความเห็นและภาวนานั้นแล้วจึงเอนกายลง พระเศียรยังไม่ถึงพระเขนย พระบาทยังไม่พ้นจากพื้น พระอานนท์ก็ได้บรรลุอาสวักขัย เป็นพระอรหันต์ปฏิสัมภิทาญาณ ระหว่างอิริยาบถทั้ง 4 นั้น เพราะฉะนั้นจึงสมกับพระบาลีว่า “เนวทสฺสเนน นภาวนาน ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมา” ฉะนี้ ปราชญ์ผู้มีวิจารณญาณพึงสันนิษฐานเข้าใจในพระพุทธสุภาษิต อันวิจิตรพิสดาร รับประทานวิสัชนามาในติกมาติกาบทที่ 27 นี้โดยสังเขปคาถาก็ขอยุติไว้เพียงเท่านี้แล

28. “อาจยคามิโน ธมฺมา”
      ลำดับนี้จักได้แสดงในติกมาติกาบทที่ 28 ต่อไป โดยนัยพระบาลีว่า “อาจยคามิโน ธมฺมา” เป็นต้น แปลความว่า ธรรมทั้งหลายอันเป็นเหตุจะยังสัตว์ให้ได้เสวยความสุขเพราะการสร้างสมซึ่งบุญนั้น ธรรมดาว่าบุคคลไปสู่หนทางอันไกลนั้น ก็ต้องอาศัยการสะสมเสบียงอาหารให้เพียงพอบริบูรณ์ก่อน จึงจะมีความสุขความสบายในหนทางอันไกลนั้น ถ้ามิฉะนั้น ก็เปรียบเหมือนแม่ทัพผู้จะนำพลนิกรเข้าสู่ยุทธสงคราม ก็ต้องเตรียมเสบียงอาหารและเครื่องศาสตราวุธให้เพียงพอบริบูรณ์ก่อน จึงจะยกพลเข้าสู่ยุทธสงครามนั้นได้ ฉันใดก็ดี บุคคลที่จะได้ประสบซึ่งความสุขนั้น ก็ต้องอาศัยการสั่งสมขึ้น ซึ่งการบุญการกุศลฉันนั้นเหมือนกัน ดังมีในราชเทวตาสังยุตตพุทธภาษิตว่า “ปุญฺญสฺส อุจฺจโย” เมื่อบุคคลผู้ใดสั่งสมซึ่งบุญ บุญนั้นก็จะนำมาซึ่งความสุข เพราะฉะนั้น จึงสมกับพระบาลีว่า “อาจยคามิโน ธมฺมา” ดังนี้

<< ย้อนกลับ || หน้าถัดไป >>

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» ชาร์ลส์ ดาร์วิน
ชาร์ลส์ ดาร์วิน เป็นผู้มีบทบาทนำให้เกิดการศึกษาค้นพบทฤษฎีวิวัฒนาการมากที่สุด ดาร์วินเสนอควาามคิดเกี่ยวกับการคัดเลือกโดยธรรมชาติ

» สงครามครูเสด (THE CRUSADES)
ดินแดนปาเลสไตน์ อันเป็นถิ่นกำเนิดของ พระเยซูไครสท์นั้นถือกันว่าเป็นดินแดนศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งคริสต์ศาสนิกชน พากันไปจาริกแสวงบุญ ตั้งแต่ต้นคริสตกาล

» อาริสโตเติ้ล
อาริสโตเติ้ลเป็นชาวเมืองสตากีรา (Stagira) บิดารับราชการอยู่ในราชสำนักของพระเจ้าอามินตัส (Amyntas) กษัตริย์แห่งมาเคด็อน (Macedon)

» ยอดมนุษย์
เรื่องราวและชีวิตของพวกเขา บางเรื่องเป็นตำนาน เป็นเรื่องเล่า เป็นความจริง บางคนไร้ตัวตนบางคนล้มเหลว บางคนเป็นต้นแบบ เป็นอาชญากร

» รพินทรนาถฐากูร
หยุดเสียเถิดการสาธยาย การขับขานและการนั่งนับลูกประคำอะไรเหล่านี้ ท่านบูชาผู้ใดกันในมุมสลัวลาง...และเปล่าเปลี่ยวของเทวลัยที่หับบานประตูหน้าต่างมิดชิดรอบด้าน

» ประเทศไทย 77 จังหวัด
ประวัตศาสตร์,ความเป็นมา,ศิลปะ,วัตนธรรม,ประเพณีสถานที่สำคัญ,แหล่งท่องเที่ยว

» สงครามเวียดนาม
เอกราชของขบวนการชาตินิยมเวียดมินห์ ต่อต้านอำนาจของจักรวรรดินิยมเดิมคือ ฝรั่งเศส ต่อมาเมื่อฝรั่งเศสถอนตัวสหรัฐอเมริกาเข้ามาแทนที่และสนับสนุนเวียดนามใต้

» คาลิล ยิบราน
คาลิล ยิบราน ศิลปินผู้ใฝ่ฝ่ายจิตนิยม เขามักจะเทศนาหลักธรรมะ ด้วยการแสดงออกทางศิลปกรรม