ศาสนา ลัทธิ ความเชื่อ นิกาย พิธีกรรม >>

หอพระไตร

รวมธรรมบรรยายของ หลวงปู่ฝั้น อาจาโร

พระอภิธัมมาติกาบรรยาย

18

40. “หีนา ธมฺมา”

      ในลำดับนี้ จะได้แสดงในบทที่ 40 สืบต่อไป โดยนัยพระบาลีว่า “หีนา ธมฺมา” แปลว่า ธรรมทั้งหลายยังอารมณ์ให้เลวทรามต่ำช้า โดยนัยอธิบายว่า กามคุณทั้ง 5 เป็นธรรมอย่างต่ำ กระทำให้สัตว์เลวทรามต่ำช้า สมดังพระบาลีว่า “หีโน คมฺโม โปถุชฺชนิโก อนริโย” แปลว่า การประกอบในกามสุข “หีโน” เป็นธรรมอันต่ำช้าเลวทราม “คมฺโม” เป็นธรรมของชาวบ้าน “โปถุชฺชนิโก” เป็นธรรมของปุถุชน “อนริโย” ไม่ใช่ธรรมของพระอริยเจ้า ดังนี้ โดยความอธิบายว่า กามคุณทั้ง 5 คือ รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์เหล่านี้ เมื่อบุคคลใดประพฤติให้เป็นมากอยู่ในจิตสันดานแล้ว ก็กระทำให้บุคคลผู้นั้นตกต่ำอยู่ในโลก คือ กระทำให้เวียนว่ายตายเกิดในภพทั้ง 3 ไม่มีกำหนดชาติ ไม่สามารถยกตนเองให้พ้นจากสังสารทุกข์นี้ได้ เพราะเป็นโลกียธรรม ยังสัตว์ให้หมุนเวียนไปต่าง ๆ ไม่อาจจะยังตนให้พ้นจากทุกข์ไปได้ ดังบุรุษที่มีจิตปฏิพัทธ์รักใคร่ในภรรยา ซึ่งมีชู้กับบุรุษผู้เป็นน้องชาย ครั้นน้องชายฆ่าให้ตายแล้ว ก็ไปบังเกิดเป็นงูเหลือม ครั้นตายจากงูเหลือมแล้วก็ไปเกิดเป็นสุนัข ครั้นตายจากสุนัขแล้วก็ไปบังเกิดเป็นโค เวียนว่ายตายเกิดอยู่ในเรือนแห่งภรรยานั้น เพราะโทษแห่งกามคุณ ด้วยเหตุนี้จึงเรียกชื่อว่า “หีนา ธมฺมา” เป็นธรรมอันพระอริยเจ้าทั้งหลาย มีพระบรมศาสดาเป็นประธานไม่ทรงสรรเสริญว่า เป็นธรรมอันประเสริฐ ดังนี้ เพราะฉะนั้นจึงสมกับพระบาลีว่า “หีนา ธมฺมา” ดังนี้ แก้ไขมาในบทที่ 40 ก็ยุติไว้แต่เพียงเท่านี้แล

41. “มชฺฌิมา ธมฺมา”
      ในบทที่ 41 นั้น มีพระบาลีว่า “มชฺฌิมา ธมฺมา” แปลว่าธรรมทั้งหลาย มีอารมณ์เป็นอย่างกลาง ไม่ดีไม่ชั่ว ไม่ร้อนไม่เย็น โดยความอธิบายว่า อารมณ์นั้นจะดีก็ไม่ดี จะชั่วก็ไม่ชั่ว จะเลวก็ไม่เลว จะประณีตก็ไม่ประณีต เป็นกลาง ๆ อยู่ เพราะฉะนั้น สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้า จึงทรงตรัสว่า เป็นหนทางแห่งพระอริยมรรคทั้งแปดประการ มีสัมมาทิฏฐิ เป็นต้น ถ้าจะว่าเป็นอุเบกขาก็ได้อยู่ เพราะอารมณ์นั้นไม่ยินดียินร้าย เปรียบเหมือน เรือข้ามฟากเมื่ออกจากท่าแล้ว แต่ยังไม่ทันถึงฝั่ง แต่อยู่ในระหว่างกลาง ธรรมที่ชื่อว่า มัชฌิมานั้น ก็ได้แก่อารมณ์ที่ออกจากทุกข์แล้ว แต่ยังไม่ทันจะถึงสุขฉะนั้น เพราะฉะนั้นจึงได้ชื่อว่า มชฺฌิมา ธมฺมา ดังนี้

42. “ปณีตา ธมฺมา”
      ในบทที่ 42 นัยมีพระบาลีว่า “ปณีตา ธมฺมา” แปลว่า ธรรมทั้งหลายประณีต โดยอธิบายความว่า บุคคลที่ตั้งอยู่ในศีล 5 ศีล 8 อันเป็นไปกับด้วยพระไตรสรณคมน์ ประณีตกว่าบุคคลที่ไม่ได้ตั้งอยู่ในศีล 5 ศีล 8 อันเป็นไปกับด้วยพระไตรสรณคมน์ พระสกิทาคา ประณีตกว่าพระโสดาบัน พระอนาคามีประณีตกว่าพระสกิทาคา พระอรหันต์ประณีตกว่า พระอนาคามี พระอัครสาวก ประณีตกว่า พระปรกติสาวก พระปัจเจกพุทธเจ้า ประณีตกว่าพระอรหันต์ และพระอัครสาวกทั้งปวง พระสัมมาสัมพุทธเจ้าประณีตกว่าพระปัจเจกพุทธเจ้า ประณีตธรรม ประณีตกว่า มัชฌิมาธรรม มัชฌิมาธรรม ประณีตกว่าหีนธรรม โดยความอธิบายว่า คนหยาบกับคนละเอียดต่างกัน ธรรมที่ชื่อว่าประณีตธรรมนั้น ก็ได้แก่ธรรมของท่านผู้มีสติเหมือนดังสัตตปาณิอุบาสก เมื่อเวลานอนฟังพระสัทธรรมเทศนาอยู่ พระมหากษัตริย์เสด็จมาประทับอยู่ ณ ที่ปลายเท้าแห่ง สัตตปาณิอุบาสก ถ้าเป็นคนหยาบ ไม่มีสติ ก็จะลุกหนีไป นี่หากสัตตปาณิอุบาสก เป็นผู้เคารพในพระสัทธรรม มีสติ ตรึกตรองไปว่า ถ้าเราจะลุกขึ้นก็เป็นการเคารพต่อพระมหากษัตริย์ หาได้เคารพต่อพระสัทธรรมไม่ ถ้าเราไม่ลุกขึ้น ก็ไม่เป็นการเคารพต่อพระมหากษัตริย์ พระมหากษัตริย์จักว่าเราเป็นผู้เคารพต่อพระรัตนตรัย เมื่อสัตตปาณิอุบาสกคิดแต่ในใจฉะนี้แล้วก็ไม่ลุกขึ้น นอนฟังพระสัทธรรมต่อไป ดังได้แก้ไขในติกมาติกา บทที่ 42 ก็ได้ยุติไว้เพียงเท่านี้

43. “มิจฺฉตฺตนิยตา ธมฺมา”
      ลำดับนี้จักได้วิสัชชนาในบทที่ 43 สืบต่อไป โดยนัยพระบาลีว่า “มิจฺฉตฺตนิยตา ธมฺมา” แปลว่า ธรรมมีทิฏฐิอันผิด เป็นธรรมอันเที่ยงที่จะไปสู่ทุคคติ โดยอธิบายว่า ทิฏฐิอันเห็นผิดนั้นมีอยู่ 3 ประการ คืออุจเฉททิฎฐิ 1 สัสสตทิฏฐิ 1 อกิริยทิฏฐิ 1 ความเห็นว่า บาปบุญไม่มี หรือเห็นว่า ตายแล้วไม่เกิด สูญไป ดังนี้เรียกว่า อุจเฉททิฏฐิ ความเห็นว่า เป็นของเที่ยง ไม่กลับกลอกยักย้ายแปรผันเป็นอย่างอื่นไป คือ เป็นมนุษย์ก็เป็นมนุษย์อยู่ร่ำไป มนุษย์ไม่กลับเป็นดิรัจฉาน ดิรัจฉานไม่กลับเป็นมนุษย์ ความเห็นเช่นนี้เรียกว่าสัสสตทิฏฐิ ความเห็นว่าไม่ต้องบำเพ็ญบุญกุศล สิ่งใดถึงกำหนดแล้วก็สำเร็จไปเอง ความเห็นเช่นนี้เรียกว่าอกิริยทิฏฐิ ทิฏฐิทั้ง 3 ประการเหล่านี้เที่ยงที่จะไปสู่อบายภูมิ ทั้ง 4 เพราะฉะนั้นจึงสมกับพระบาลีว่า “มิจฺฉตฺตนิยา ธมฺมา” ดังนี้

<< ย้อนกลับ || หน้าถัดไป >>

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» ชาร์ลส์ ดาร์วิน
ชาร์ลส์ ดาร์วิน เป็นผู้มีบทบาทนำให้เกิดการศึกษาค้นพบทฤษฎีวิวัฒนาการมากที่สุด ดาร์วินเสนอควาามคิดเกี่ยวกับการคัดเลือกโดยธรรมชาติ

» สงครามครูเสด (THE CRUSADES)
ดินแดนปาเลสไตน์ อันเป็นถิ่นกำเนิดของ พระเยซูไครสท์นั้นถือกันว่าเป็นดินแดนศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งคริสต์ศาสนิกชน พากันไปจาริกแสวงบุญ ตั้งแต่ต้นคริสตกาล

» อาริสโตเติ้ล
อาริสโตเติ้ลเป็นชาวเมืองสตากีรา (Stagira) บิดารับราชการอยู่ในราชสำนักของพระเจ้าอามินตัส (Amyntas) กษัตริย์แห่งมาเคด็อน (Macedon)

» ยอดมนุษย์
เรื่องราวและชีวิตของพวกเขา บางเรื่องเป็นตำนาน เป็นเรื่องเล่า เป็นความจริง บางคนไร้ตัวตนบางคนล้มเหลว บางคนเป็นต้นแบบ เป็นอาชญากร

» รพินทรนาถฐากูร
หยุดเสียเถิดการสาธยาย การขับขานและการนั่งนับลูกประคำอะไรเหล่านี้ ท่านบูชาผู้ใดกันในมุมสลัวลาง...และเปล่าเปลี่ยวของเทวลัยที่หับบานประตูหน้าต่างมิดชิดรอบด้าน

» ประเทศไทย 77 จังหวัด
ประวัตศาสตร์,ความเป็นมา,ศิลปะ,วัตนธรรม,ประเพณีสถานที่สำคัญ,แหล่งท่องเที่ยว

» สงครามเวียดนาม
เอกราชของขบวนการชาตินิยมเวียดมินห์ ต่อต้านอำนาจของจักรวรรดินิยมเดิมคือ ฝรั่งเศส ต่อมาเมื่อฝรั่งเศสถอนตัวสหรัฐอเมริกาเข้ามาแทนที่และสนับสนุนเวียดนามใต้

» คาลิล ยิบราน
คาลิล ยิบราน ศิลปินผู้ใฝ่ฝ่ายจิตนิยม เขามักจะเทศนาหลักธรรมะ ด้วยการแสดงออกทางศิลปกรรม

สติ๊กเกอร์ไลน์
-สนับสนุนผลงาน
รายได้สมทบทุนยังชีพหลังเกษียณ-