ศาสนา ลัทธิ ความเชื่อ นิกาย พิธีกรรม >>

หอพระไตร

รวมธรรมบรรยายของ หลวงปู่ฝั้น อาจาโร

พระอภิธัมมาติกาบรรยาย

21

52. “อตีตา ธมฺมา”

      ในลำดับนี้จะได้วิสัชชนาในบทที่ 52 สืบต่อไป โดยนัยพระบาลีว่า “อตีตา ธมฺมา” แปลว่า ธรรมทั้งหลายที่ล่วงไปแล้ว ที่จัดเป็นกุศลก็ดี หรือร่างกายที่จัดเป็นธาตุทั้ง 4
หรือจัดเป็นอายตนะ ภายใน 6 ภายนอก 6 ที่เกิดขึ้นแล้ว แลดับสูญไปก็ดี ก็เรียกชื่อว่าอดีตธรรมทั้งสิ้น

53. “อนาคตา ธมฺมา”
      ในบทที่ 53 นั้น มีนัยพระบาลีว่า “อนาคตา ธมฺมา” แปลว่า ธรรมทั้งหลายที่ยังมาไม่ถึง โดยความอธิบายว่า บุญก็ดี บาปก็ดี ที่บุคคลได้กระทำด้วย กาย วาจา ใจ แล้วแลยังไม่เห็นผลนั้น ก็ชื่อว่าอนาคตธรรม หรืออีกนัยหนึ่งว่า สัตว์ที่บังเกิดแล้วยังไม่ถึงแก่ความตายนั้นก็เรียกว่า อนาคตธรรม หรืออีกประการหนึ่ง บุคคลที่สร้างบารมียังไม่เต็มที่และมรรคผลธรรมวิเศษก็ยังไม่บังเกิดมีนั้น ก็เรียกว่าอนาคตธรรมเหมือนกัน เพราะฉะนั้นจึงสมกับพระบาลีว่า “อนาคตา ธมฺมา” ดังนี้

54. “ปจฺจุปฺปนฺนา ธมฺมา”
      ในบทที่ 54 นั้น มีนัยพระบาลีว่า “ปจฺจุปฺปนฺนา ธมฺมา” แปลว่า ธรรมทั้งหลายอันบังเกิดขึ้นเฉพาะหน้า โดยความอธิบายว่า ธรรมที่เป็นปัจจุบันนั้น ก็คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ที่เห็นอยู่เฉพาะหน้านี้ นี้แลชื่อว่า ปัจจุบันธรรม โดยความเป็นจริงก็คือ ไม่เที่ยง มีความเกิดขึ้นแล้ว ก็มีความดับไปเป็นธรรมดา แลเห็นทุกข์เหลือที่จะทน จนตั้งอยู่ไม่ได้ ต้องดับไป ไม่มีวิสัยที่จะฝ่าฝืนและไม่เป็นไปตามอำนาจของท่านผู้ใด อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา นี้แลเป็นปัจจุบันธรรม และเป็นอนุปัสสนาญาณปัญญา เป็นธรรมที่คงทน เมื่อบุคคลผู้ใดเห็นปัจจุบันธรรม คือ อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา นี้ให้แจ้งชัดแล้ว บุคคลผู้นั้นก็จัดเป็นผู้สามารถจะยังศีล สมาธิ ปัญญา ให้บริสุทธิ์บริบูรณ์ขึ้นในตนได้ เพราะอารมณ์ของปัจจุบันธรรมนั้นน้อย ย่อมเป็นอารมณ์อันสะดวกดี ปัจจุบันธรรมนี้ เมื่อบุคคลใดรู้แจ้งเห็นชัดตามความเป็นจริงอย่างไรแล้ว บุคคลผู้นั้นก็เป็นผู้ไม่ฝ่าฝืน และไม่ต้องแก้ไขยักย้าย เมื่อเป็นอยู่อย่างไรก็รู้ตาม เห็นตามไปอย่างนั้น ก็เป็นทางสัมมาทิฏฐิปฏิบัติอยู่เอง เพราะมารู้มาเห็นตามความเป็นจริงอย่างไร ย่อมถูกต้องตามพุทธประสงค์ ซึ่งพระองค์เทศนาไว้ว่า “อสํหิรํ อสํกุปฺปํ” แปลว่า เป็นธรรมไม่ง่อนแง่นคลอนแคลนและเป็นธรรมไม่กำเริบจลาจล เป็นธรรมที่ทนต่อความเพียรจริง ๆ ดังนี้ ปัจจุบันธรรมนี้แล เป็นมัชฌิมาปฏิปทา หนทางปฏิบัติสายกลาง เมื่อสันนิษฐานตามนัยพระสุตตันตโวหาร และวิสัยบัญญัติปรมัตถธรรมทั้ง 3 ปิฎก ที่พระพุทธองค์ทรงตรัสสอนพุทธบริษัททั้งหลายนั้น ก็เพื่อพุทธประสงค์ในปัจจุบันธรรมอย่างเดียว ดังมีในปฐมเทศนา ธัมจัก
      กัปปวัตตนสูตร ที่พระพุทธองค์ทรงตรัสสอนแก่พระปัญจวัคคีย์นั้น ก็มีพระพุทธประสงค์จะให้เห็นตามความที่เป็นจริง โดยสภาพอันเป็นปัจจุบันนี้เอง เพราะฉะนั้น จึงสมกับพระบาลีว่า “ปจฺจุปฺปนฺนา ธมฺมา” ดังนี้ แก้ไขมาในติกมาติกาบทที่ 54 ก็ยุติลงไว้แต่เพียงเท่านี้

55. “อตีตารมฺมณา ธมฺมา”
      เบื้องหน้าแต่นี้ จะได้วิสัชชนาในติกมาติกา บทที่ 55 สืบต่อไป โดยมีนัยพระบาลีว่า “อตีตารมฺมณา ธมฺมา” แปลว่า ธรรมทั้งหลายมีอดีตเป็นอารมณ์ โดยเนื้อความว่า บุคคลมาระลึกถึงทาน คือ ที่ตนได้บำเพ็ญไว้แล้วให้เป็นอารมณ์ว่า ทานที่เราได้ให้แล้วด้วยกาย ตัดรากมัจฉริยตระหนี่เสียได้ และจิตของเราก็เป็นจิตที่บริสุทธิ์ สะอาด ปราศจากโลภมัจฉริยแล้ว และจัดเป็นจาคานุสสติ แปลว่า ระลึกถึงกิเลสที่ตนละได้แล้ว ดังนี้ก็ดี หรือ สีลานุสติ ระลึกถึงศีลที่ตนรักษาแล้ว ด้วยตัด โทสะ โมหะ เสียได้ และจิตของเราก็เป็นจิตที่ผ่องใส สะอาด ปราศจากอิจฉาพยาบาทแล้ว ดังนี้ก็ดี บุคคลมาระลึกถึงคุณ ทาน ศีล เป็นต้นที่ตนบำเพ็ญแล้ว ก็จัดได้ชื่อว่า “อตีตารมฺมณา ธมฺมา” คืออตีตารมณ์ทั้งสิ้น เพราะฉะนั้นจึงสมกับพระบาลีว่า “อตีตารมฺมณา ธมฺมา” ฉะนี้

<< ย้อนกลับ || หน้าถัดไป >>

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» ชาร์ลส์ ดาร์วิน
ชาร์ลส์ ดาร์วิน เป็นผู้มีบทบาทนำให้เกิดการศึกษาค้นพบทฤษฎีวิวัฒนาการมากที่สุด ดาร์วินเสนอควาามคิดเกี่ยวกับการคัดเลือกโดยธรรมชาติ

» สงครามครูเสด (THE CRUSADES)
ดินแดนปาเลสไตน์ อันเป็นถิ่นกำเนิดของ พระเยซูไครสท์นั้นถือกันว่าเป็นดินแดนศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งคริสต์ศาสนิกชน พากันไปจาริกแสวงบุญ ตั้งแต่ต้นคริสตกาล

» อาริสโตเติ้ล
อาริสโตเติ้ลเป็นชาวเมืองสตากีรา (Stagira) บิดารับราชการอยู่ในราชสำนักของพระเจ้าอามินตัส (Amyntas) กษัตริย์แห่งมาเคด็อน (Macedon)

» ยอดมนุษย์
เรื่องราวและชีวิตของพวกเขา บางเรื่องเป็นตำนาน เป็นเรื่องเล่า เป็นความจริง บางคนไร้ตัวตนบางคนล้มเหลว บางคนเป็นต้นแบบ เป็นอาชญากร

» รพินทรนาถฐากูร
หยุดเสียเถิดการสาธยาย การขับขานและการนั่งนับลูกประคำอะไรเหล่านี้ ท่านบูชาผู้ใดกันในมุมสลัวลาง...และเปล่าเปลี่ยวของเทวลัยที่หับบานประตูหน้าต่างมิดชิดรอบด้าน

» ประเทศไทย 77 จังหวัด
ประวัตศาสตร์,ความเป็นมา,ศิลปะ,วัตนธรรม,ประเพณีสถานที่สำคัญ,แหล่งท่องเที่ยว

» สงครามเวียดนาม
เอกราชของขบวนการชาตินิยมเวียดมินห์ ต่อต้านอำนาจของจักรวรรดินิยมเดิมคือ ฝรั่งเศส ต่อมาเมื่อฝรั่งเศสถอนตัวสหรัฐอเมริกาเข้ามาแทนที่และสนับสนุนเวียดนามใต้

» คาลิล ยิบราน
คาลิล ยิบราน ศิลปินผู้ใฝ่ฝ่ายจิตนิยม เขามักจะเทศนาหลักธรรมะ ด้วยการแสดงออกทางศิลปกรรม