ศาสนา ลัทธิ ความเชื่อ นิกาย พิธีกรรม >>

หอพระไตร

รวมธรรมบรรยายของ หลวงปู่ฝั้น อาจาโร

พระอภิธัมมาติกาบรรยาย

23

61. “อชฺฌตฺตารมฺมณา ธมฺมา”

      ในลำดับนี้จะได้วิสัชชนาในติกมาติกาบทที่ 61 สืบต่อไป มีนัยพระบาลีว่า “อชฺฌตฺตารมฺมณา ธมฺมา” แปลว่า ธรรมทั้งหลายมีอารมณ์เป็นภายใน โดยเนื้อความว่า พระโยคาวจรผู้ซึ่งแสวงหาซึ่งความสุขสำราญใจ และมาเจริญญาณสมาบัตินั้นเป็นธรรมบังเกิดขึ้นในภายใน ท่านทั้งหลายเหล่านี้ ย่อมแสวงหาแต่ความสงบระงับ เพ่งเอาแต่สมาบัติเป็นอารมณ์ เช่นกับสัทธิงวิหาริกของพระสารีบุตร เมื่อเวลาเขาจะเอาไปฆ่า พระสารีบุตรจึงไปเตือนให้ได้สติ ก็ระลึกถึงญาณที่ตนเคยเจริญขึ้นนั้นได้ ก็เพ่งญาณระงับให้เป็นอารมณ์แล้วก็เหาะหนีรอดจากความตายไปได้ โดยความอธิบายก็ได้แก่ ธรรมที่เย็นกายเย็นใจนี้แล เป็นธรรมภายใน แผ่ซ่านออกไปให้เป็นอารมณ์ภายนอก บุคคลได้ประสบซึ่งความสุขกายสบายจิตทั้งภายในและภายนอกนั้น ก็ต้องอาศัยแก่ธรรมภายในดวงเดียว มีความบริสุทธิ์ใจ แผ่ซ่านออกไปเป็นอารมณ์ภายนอก ธรรมภายใน คือความบริสุทธิ์ใจดวงเดียวนี้แล ย่อมสามารถจะยังสรรพทุกข์ภัยอุปัทอันตรายทั้งปวงให้เข้าไประงับเสียได้ สมดังพระพุทธสุภาษิตว่า “ปรฺตํ พุทธมนฺตานํ ปวรํ สพฺพมนฺตานํ อชฺฌตฺติกพหิเรชาตํ อนฺตรายํ วินาสํ ปริตฺตานุภาเวน ลภนฺติ สพฺพมงฺคลํ” ดังนี้ โดยความอธิบายว่า ธรรมภายในคือใจบริสุทธิ์ ใจบริสุทธิ์นั้นเราเรียกว่า ธรรมมีประมาณน้อย ปริตฺตํ แปลว่า พระนิพพาน เป็นธรรมมีประมาณน้อย ธรรมน้อยดวงเดียวนี้แล เป็น พุทฺธมนฺตานํ เป็นมนต์ของพระพุทธเจ้า ปวรํ สพฺพมนฺตานํ และเป็นอันประเสริฐกว่ามนต์ทั้งปวง อชฺฌตฺติกพหิเรชาตํ อนฺตรายํ วินาสยํ อันตรายอันหนึ่งอันใด ซึ่งบังเกิดมีภายในและภายนอก ก็ย่อมเสื่อมสูญไปโดยอำนาจแห่งพระปริตต์ คือพระนิพพานอันมีประมาณน้อยนี้เอง ปริตฺตานุภาเวน ลภนฺติ สพฺพมงฺคลํ สรรพสัตว์ทั้งหลายจะได้ประสบซึ่งความสุขสำราญใจ ก็ได้เพราะอานุภาพแห่งพระปริตต์อันเป็นธรรมมีอารมณ์ภายในอย่างเดียว เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่า “อชฺฌตฺตารมฺมณา ธมฺมา” ฉะนี้

62. “พหิทฺธารมฺมณา ธมฺมา”
      ในบทที่ 62 นั้นมีพระบาลีว่า “พหิทฺธารมฺมณา ธมฺมา” แปลว่า ธรรมทั้งหลายมีอารมณ์เป็นภายนอก โดยเนื้อความว่า บุคคลทั้งหลาย เมื่อได้ประสบซึ่งเวทนาอันใดอันหนึ่งแล้ว ก็ย่อมเอารูปเป็นอารมณ์ เพราะรูปนั้นเป็น พหิรกธรรมภายนอก ส่วนเวทนานั้น ก็หาได้ระงับลงไม่ กลับได้เสวยซึ่งเวทนากล้า ๆ ยิ่งขึ้นไป เปรียบเหมือน จันทคหาปณิต ที่ประสบซึ่งความทุกขเวทนาแล้วแลเพ่งเอารูปภายนอกเป็นอารมณ์ จนถึงแก่ความตายไปด้วยพวกโจรนั้น โดยความอธิบายว่า ความไม่สงบระงับใจ คือความเดือดร้อนขึ้นในใจ แต่ใจนั้นก็เป็นธรรมชาติ ดิ้นรนเดือดร้อนอยู่โดยปรกติของตนแล้ว มิหนำซ้ำยังเอาธรรมภายนอก ซึ่งมิใช่ธรรมเครื่องระงับมาเป็นอารมณ์อีกเล่า ก็ยิ่งมีความร้อนหนักยิ่งขึ้น เพราะเหตุนั้น สมเด็จพระบรมศาสดา จึงทรงตรัสเทศนาสั่งสอนแก่พุทธบริษัททั่ว ๆ ไปว่า ธรรมภายนอกนั้น ไม่ใช่เครื่องระงับ และไม่ใช่ธรรมของพระตถาคตดังนี้ เพราะฉะนั้นจึงสมกับพระบาลีว่า “พหิทฺธารมฺมณา ธมฺมา” ฉะนี้

63. “อชฺฌตฺตพหิทฺธารมฺมณา ธมฺมา”
      ในบทที่ 63 นั้นมีนัยพระบาลีว่า “อชฺฌตฺตพหิทฺธารมฺมณา ธมฺมา” แปลว่า ธรรมทั้งหลายมีภายในแลภายนอกเป็นอารมณ์ โดยเนื้อความว่า ธรรมทั้งหลายมีอารมณ์เป็น
2 บังเกิดขึ้นพร้อมกันแล้วแลถือเอาเป็นอารมณ์ เพราะเหตุนั้นจึงชื่อว่า “อชฺฌตฺตพหิทฺธารมฺมณา ธมฺมา” ดังนี้ เมื่อจะชี้บุคคลที่ได้สำเร็จมรรคผลธรรมวิเศษให้เห็นเป็นตัวอย่าง ด้วยอำนาจแห่งธรรมทั้ง 2 ประการนี้ ก็มีที่มามากเป็นอเนกประการ ดังพระภิกษุ 30 รูปได้เห็นพยับแดดแล้วก็น้อมเอามานึกเปรียบกับกายของตนว่า ธรรมในกายของเรานี้ก็เช่นเดียวกับพยับแดดฉะนี้ ในทันใดนั้น องค์สมเด็จพระบรมศาสดา ก็ทรงเปล่งพระรัศมีไปให้ต้องกายของภิกษุทั้ง 30 รูปนั้น แล้วจึงทรงตรัสเทศนาว่า “เอส ธมฺโม สนนฺตโน” ธรรมดวงเดียวนี้แลเป็นของเก่า เป็นของพระอริยเจ้า ธรรมดวงเดียวเป็นของเก่านั้น คือพระนิพพานนี้เอง พระภิกษุทั้ง 30 รูปนั้นก็ได้บรรลุอาสวักขัย เป็นพระอรหันต์ขีณาสพ เหาะลอยมาสู่สำนักพระบรมศาสดา แล้วจึงโถมนาการชมเชยสรรเสริญซึ่งพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ โดยอเนกประการ โดยความอธิบายว่า พระอริยเจ้าท่านเอาธรรมภายนอกเปรียบกับภายใน เอาธรรมภายในออกไปเป็นอารมณ์ภายนอกดังนี้ เพราะฉะนั้นจึงสมกับพระบาลีว่า “อชฺฌตฺตพหิทฺธารมฺมณา ธมฺมา” ฉะนี้ แสดงมาในติกมาติกาบทที่ 63 แต่โดยสังเขปคาถา ก็ขอยุติไว้แต่เพียงเท่านี้

64. “สนิทสฺสนสปฺปฏิฆา ธมฺมา”
      ในลำดับนี้จะได้วิสัชชนาในติกมาติกาบทที่ 64 สืบต่อไปโดยนัยพระบาลีว่า “สนิทสฺสนสปฺปฏิฆา ธมฺมา” แปลว่า ธรรมทั้งหลายเป็นไปกับด้วยความคับแค้น เพราะความที่ได้เห็น โดยเนื้อความว่า บุคคลจะบังเกิดความเดือดร้อนขึ้นในใจ และเป็นไปกับด้วยความคับแค้นนั้น ก็เพราะความที่ได้เห็นซึ่งอนิฏฐารมณ์อันไม่เป็นที่รักที่ปรารถนาของตน เป็นต้นว่า ได้เห็นโจรผู้ร้ายหรือสัตว์ดุร้ายต่าง ๆ มี หมี เสือ เป็นต้น หรือบางทีก็ได้เห็นบุคคลต่าง ๆ มี เจ้าหนี้ และบุคคลผู้ประทุษร้ายแก่ตน เป็นต้น เช่นกับ พระอานนท์ ถึงซึ่งความคับแค้นขึ้นในใจ เพราะได้เห็นช้างนาฬาคิรี วิ่งเข้ามาจะประทุษร้ายแก่ตนกับพระพุทธเจ้า ในกาลครั้งนั้น พระอานนท์ก็เกิดความเดือดร้อนคับแค้นขึ้นในใจ เพราะฉะนั้นจึงสมกับพระบาลีว่า “สนิทสฺสนสปฺปฏิฆา ธมฺมา” ซึ่งแปลว่า ธรรมทั้งหลายบังเกิดความคับแค้นขึ้นในใจ เพราะความที่ได้เห็น ฉะนี้

<< ย้อนกลับ || หน้าถัดไป >>

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» ชาร์ลส์ ดาร์วิน
ชาร์ลส์ ดาร์วิน เป็นผู้มีบทบาทนำให้เกิดการศึกษาค้นพบทฤษฎีวิวัฒนาการมากที่สุด ดาร์วินเสนอควาามคิดเกี่ยวกับการคัดเลือกโดยธรรมชาติ

» สงครามครูเสด (THE CRUSADES)
ดินแดนปาเลสไตน์ อันเป็นถิ่นกำเนิดของ พระเยซูไครสท์นั้นถือกันว่าเป็นดินแดนศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งคริสต์ศาสนิกชน พากันไปจาริกแสวงบุญ ตั้งแต่ต้นคริสตกาล

» อาริสโตเติ้ล
อาริสโตเติ้ลเป็นชาวเมืองสตากีรา (Stagira) บิดารับราชการอยู่ในราชสำนักของพระเจ้าอามินตัส (Amyntas) กษัตริย์แห่งมาเคด็อน (Macedon)

» ยอดมนุษย์
เรื่องราวและชีวิตของพวกเขา บางเรื่องเป็นตำนาน เป็นเรื่องเล่า เป็นความจริง บางคนไร้ตัวตนบางคนล้มเหลว บางคนเป็นต้นแบบ เป็นอาชญากร

» รพินทรนาถฐากูร
หยุดเสียเถิดการสาธยาย การขับขานและการนั่งนับลูกประคำอะไรเหล่านี้ ท่านบูชาผู้ใดกันในมุมสลัวลาง...และเปล่าเปลี่ยวของเทวลัยที่หับบานประตูหน้าต่างมิดชิดรอบด้าน

» ประเทศไทย 77 จังหวัด
ประวัตศาสตร์,ความเป็นมา,ศิลปะ,วัตนธรรม,ประเพณีสถานที่สำคัญ,แหล่งท่องเที่ยว

» สงครามเวียดนาม
เอกราชของขบวนการชาตินิยมเวียดมินห์ ต่อต้านอำนาจของจักรวรรดินิยมเดิมคือ ฝรั่งเศส ต่อมาเมื่อฝรั่งเศสถอนตัวสหรัฐอเมริกาเข้ามาแทนที่และสนับสนุนเวียดนามใต้

» คาลิล ยิบราน
คาลิล ยิบราน ศิลปินผู้ใฝ่ฝ่ายจิตนิยม เขามักจะเทศนาหลักธรรมะ ด้วยการแสดงออกทางศิลปกรรม