ศาสนา ลัทธิ ความเชื่อ นิกาย พิธีกรรม >>

หอพระไตร

รวมธรรมบรรยายของ หลวงปู่ฝั้น อาจาโร

พระอภิธัมมาติกาบรรยาย

8

11. “อนุปาทินฺนุปาทานิยา ธมฺมา”

      ในบทที่ 11 ว่า “อนุปาทินฺนุปาทานิยา ธมฺมา” แปลว่า ธรรมทั้งหลายอันเป็นเครื่องกำหนดถือเอาซึ่งอารมณ์ที่ไม่ควรยึดถือเอา ดังนี้ มีนัยอธิบายว่า โลกธรรมทั้งแปดประการคือ ลาภ ยศ สรรเสริญ สุข ทั้ง 4 เหล่านี้เป็นอิฏฐารมณ์ ความเสื่อมลาภ เสื่อมยศ ความนินทา ความทุกข์ ทั้ง 4 นี้เป็นอนิฏฐารมณ์ อารมณ์ทั้ง 8 เหล่านี้เรียกว่าโลกธรรม เพราะโลกธรรมทั้ง 8 เหล่านี้ทำใจให้ขุ่นมัววุ่นวายไป ไม่ใช่เครื่องระงับและกระทำใจ
      ให้เดือดร้อนไปต่าง ๆ เพราะฉะนั้นสมเด็จพระบรมศาสดาจึงได้ทรงตรัสไว้ว่า “อนุปาทินฺนุปาทานิยา ธมฺมา” แปลว่า ธรรมทั้งหลายอันไม่ควรเข้าไปยึดถือเอาให้เป็นอารมณ์ ดังนี้ เพราะเหตุว่า โลกธรรมทั้ง 8 เหล่านี้เป็นเครื่องกวนใจของหมู่สัตว์โลกทั้งปวง โดยอธิบายว่า โลกธรรมทั้ง 8 เหล่านี้ เปรียบเหมือนกงจักรสำหรับพัดสัตว์โลกให้หมุนเวียนไปให้ได้เสวยทุกขเวทนาต่าง ๆ เหมือนอย่างเปรตที่ต้องการกงจักรตัดศีรษะ แต่ปวงสัตว์ทั้งหลายเห็นว่า โลกธรรมทั้ง 8 เหล่านี้ เป็นบรมสุข ก็เช่นเดียวกับโลกธรรมทั้ง 8 ที่กระทำให้สัตว์วุ่นวายเดือดร้อน ได้เสวยแต่ความทุกขเวทนาต่าง ๆ ดังนี้

12. “อนุปาทินฺนานุปาทานิยา ธมฺมา”
      ในบทที่ 12 ว่า “อนุปาทินฺนานุปาทานิยา ธมฺมา” นั้นแปลว่า ธรรมทั้งหลายอันเป็นเครื่องกำหนดถึงธรรมที่สมควรยึดถือเอา และธรรมที่ไม่สมควรที่จะยึดถือเอา ดังนี้ โดยอธิบายว่า ธรรมที่ควรจะยึดถือเอานั้นก็คือ พระอริยมรรคทั้ง 8 ประการ ซึ่งได้กล่าวมาแล้วนั้นเอง โดยเนื้อความว่า ไม่ยึดถือเอาซึ่งโลกธรรมทั้ง 8 และให้ยึดถือเอาอริยมรรคทั้ง 8 ประการ เพราะฉะนั้นจึงได้ชื่อว่า “อนุปาทินฺนานุปาทานิยา ธมฺมา” ฉะนี้ แก้ไขมาในติกมาติกที่ 12 ก็ยุติไว้แต่เพียงเท่านี้

13. “สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกา ธมฺมา”
      ลำดับนี้จักได้แสดงในบทที่ 13 สืบต่อไป โดยมีพระบาลีว่า “สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกา ธมฺมา” เป็นต้น แปลว่า ธรรมทั้งหลายอันเป็นเครื่องเศร้าหมองแห่งจิตใจดังนี้ มีนัยอธิบายว่า บุคคลบางจำพวกให้วิตกคิดไปถึงบุคคลที่เขาได้ด่าตน ที่ได้ ฆ่าตน ที่ได้ชนะแก่ตน ที่ได้ลักของของตนไป ดังนี้ เหตุทั้ง 4 ประการนี้ ย่อมเป็นเครื่องเศร้าหมองแห่งจิตทั้งสิ้น เปรียบเหมือนตั๊กแตนที่ยินดีในเปลวไฟ เข้าใจไปว่านั้นเป็นของดี เมื่อบินถูกต้องเข้าแล้ว ไฟก็ไหม้ปีกไหม้หางเอาจะตาย จึงรู้ว่าเป็นทุกข์ เพราะฉะนั้นจึงสมบาลีว่า “สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกา ธมฺมา” ดังนี้ แต่เดิมทีจิตก็เศร้าหมองอยู่แล้ว ยังไปคิดเอาอารมณ์ที่เศร้าหมองเข้ามาผสมกับจิตที่เศร้าหมองนั้นอีก จิตนั้นก็ยิ่งเศร้าหมองทวีขึ้นไปดังนี้

14. “อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกา ธมฺมา”
      ในมาติกาบทที่ 14 นั้น โดยบาลีว่า “อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกา ธมฺมา” แปลว่า ธรรมทั้งหลายที่ประกอบไปด้วยจิตอันเศร้าหมองแล้ว และไปคิดเอาแต่อารมณ์ที่ไม่เศร้าหมอง
ดังนี้ โดยอธิบายความว่า บุคคลบางจำพวกที่มีจิตอันเศร้าหมองอยู่แล้ว แต่มาคิดถึงพระคุณของพระรัตนตรัยว่า พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ทั้งไตรรัตน์นี้ ถ้าบุคคลใดนับถือแล้ว ผู้นั้นจะปรารถนาสิ่งใดก็สามารถจะให้สำเร็จได้ทุกประการ มีอุปมาว่า เหมือนบุคคลที่ว่ายน้ำไปย่อมคิดถึงแต่ศีล ทาน การกุศลของตนให้เป็นอารมณ์ เหมือนดังสุปพุทธเป็นนิทัศน์อุทาหรณ์ว่า สุปพุทธนั้น เมื่อเดิมทีก็เป็นคนยากจนเข็ญใจ ทั้งประกอบไปด้วยโรคาพยาธินั้นก็มาก ทนยากลำบากเหลือที่ประมาณแล้ว แต่ได้นึกถึงพระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณให้เป็นอารมณ์อยู่เป็นนิตย์ ครั้นต่อมาภายหลังก็ได้บริโภคหิรัญญสมบัติ สรรพโรคาพยาธิทั้งหลายก็หายไปหมด เพราะฉะนั้น จึงสมกับพระบาลีว่า “อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกา ธมฺมา” ดังนั้น

15. “อสงฺกิลิฏฺฐาสงฺกิเลสิกา ธมฺมา”
      ในบทที่ 15 นั้น โดยพระบาลีว่า “อสงฺกิลิฏฺฐาสงฺกิเลสิกา ธมฺมา” แปลว่า ธรรมทั้งหลายอันทรงไว้ซึ่งจิตที่ไม่เศร้าหมอง ความคิดนึก ก็คิดนึกแต่ในธรรมที่ไม่เศร้าหมองดังนี้ มีอรรถาธิบายว่า จิตประกอบไปด้วยธรรมอันเป็นเครื่องถอนออกเสียได้ซึ่งธรรมอันเป็นเครื่องเศร้าหมองอยู่ในสันดาน เปรียบเสมือนทารกไม่มีความยินดีในกามคุณ ให้ไปปราศจากก็เป็นเครื่องกำจัดเสียจากกามคุณ เพราะฉะนั้นจึงสมกับบาลีว่า “อสงฺกิลิฏฺฐาสงฺกิเลสิกา ธมฺมา” ซึ่งแปลว่าธรรมก็ไม่เศร้าหมอง จิตก็ไม่เศร้าหมอง ความนึกคิดในธรรมารมณ์ไม่เศร้าหมองดังนี้ แก้ไขมาในติกมาติกบทที่ 15 ก็ยุติไว้เพียงเท่านี้

<< ย้อนกลับ || หน้าถัดไป >>

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» ชาร์ลส์ ดาร์วิน
ชาร์ลส์ ดาร์วิน เป็นผู้มีบทบาทนำให้เกิดการศึกษาค้นพบทฤษฎีวิวัฒนาการมากที่สุด ดาร์วินเสนอควาามคิดเกี่ยวกับการคัดเลือกโดยธรรมชาติ

» สงครามครูเสด (THE CRUSADES)
ดินแดนปาเลสไตน์ อันเป็นถิ่นกำเนิดของ พระเยซูไครสท์นั้นถือกันว่าเป็นดินแดนศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งคริสต์ศาสนิกชน พากันไปจาริกแสวงบุญ ตั้งแต่ต้นคริสตกาล

» อาริสโตเติ้ล
อาริสโตเติ้ลเป็นชาวเมืองสตากีรา (Stagira) บิดารับราชการอยู่ในราชสำนักของพระเจ้าอามินตัส (Amyntas) กษัตริย์แห่งมาเคด็อน (Macedon)

» ยอดมนุษย์
เรื่องราวและชีวิตของพวกเขา บางเรื่องเป็นตำนาน เป็นเรื่องเล่า เป็นความจริง บางคนไร้ตัวตนบางคนล้มเหลว บางคนเป็นต้นแบบ เป็นอาชญากร

» รพินทรนาถฐากูร
หยุดเสียเถิดการสาธยาย การขับขานและการนั่งนับลูกประคำอะไรเหล่านี้ ท่านบูชาผู้ใดกันในมุมสลัวลาง...และเปล่าเปลี่ยวของเทวลัยที่หับบานประตูหน้าต่างมิดชิดรอบด้าน

» ประเทศไทย 77 จังหวัด
ประวัตศาสตร์,ความเป็นมา,ศิลปะ,วัตนธรรม,ประเพณีสถานที่สำคัญ,แหล่งท่องเที่ยว

» สงครามเวียดนาม
เอกราชของขบวนการชาตินิยมเวียดมินห์ ต่อต้านอำนาจของจักรวรรดินิยมเดิมคือ ฝรั่งเศส ต่อมาเมื่อฝรั่งเศสถอนตัวสหรัฐอเมริกาเข้ามาแทนที่และสนับสนุนเวียดนามใต้

» คาลิล ยิบราน
คาลิล ยิบราน ศิลปินผู้ใฝ่ฝ่ายจิตนิยม เขามักจะเทศนาหลักธรรมะ ด้วยการแสดงออกทางศิลปกรรม