ศาสนา ลัทธิ ความเชื่อ นิกาย พิธีกรรม >>

หอพระไตร

รวมธรรมบรรยายของ หลวงปู่ฝั้น อาจาโร

พระอภิธัมมาติกาบรรยาย

9

16. “สวิตกฺกสวิจารา ธมฺมา”
 

     ลำดับนี้จะได้แสดงในติกมาติกาบทที่ 16 สืบต่อไป โดยนัยพระบาลีว่า “สวิตกฺกสวิจารา ธมฺมา” เป็นต้น แปลว่า ธรรมทั้งหลายที่เป็นไปด้วยวิตกวิจารณ์ทั้งสองนี้ มีความอธิบายว่า บุคคลที่มีวิจารณ์ตรึกตรองวิตกไปต่าง ๆ เปรียบเหมือนพระโสดาบันท่านพิจารณาว่า สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพตปรามาสขาดไป ไม่มีอยู่ในสันดานของเราแล้ว จะคิดผิดประการใดหนอ จึงสละกามฉันทะพยาบาทไปได้ฉะนี้ ท่านวิตกไปว่า กามฉันทะ ความตริตรองไปเช่นนี้ อย่างนี้เรียกชื่อว่า วิจารณ์ แล้วท่านจึงวิตกไปอีกว่า กามฉันทะพยาบาทก็ยังมีอยู่ในสันดานของเรา เราจะคิดเป็นประการใดหนอ เราจึงสละกามฉันทะพยาบาทออกไปได้ฉะนี้ พระสักกวาทีจึงเรียนขอให้อุปมาอุปไมยต่อไปอีกว่า ข้าแต่ท่านปรวาที ความข้อนี้ข้าพเจ้ายังมีความสงสัยอยู่ เพราะฉะนั้น ขอพระผู้เป็นเจ้า จงแสดงอุปมาอุปไมยต่อไป พระปรวาทีจึงได้แสดงอุปมาอุปไมยว่า เปรียบเหมือนพ่อค้าลงทุนหากำไร การค้าขายนั้นมีกำไรมากอยู่ แต่ก็ยังวิตกไปว่า กลัวคนอื่นเขาจะมาแย่งชิงค้าขายฉะนี้ ถ้ามิฉะนั้น เปรียบเหมือนท่าน ทายก อุบาสก อุบาสิกา ได้โอกาสถวายทานแก่พระภิกษุสงฆ์ อันมีพระพุทธเจ้าเป็นประธาน และพิจารณาทดลองของบริโภคเครื่องไทยทานของตน ก็เห็นว่าดีแล้ว และคิดไปว่า เมื่อพระท่านฉัน ท่านจะชอบหมดทุกองค์หรือ หรือว่าจะไม่ชอบบ้างเป็นประการใด คอยตรวจตราดูแลเพิ่มเติม เปรี้ยว หวาน มันเค็ม เป็นต้น อยู่อย่างนี้ เช่นนี้แล เรียกว่า วิตกวิจารณ์ เพราะฉะนั้นสมกับพระบาลีว่า “สวิตกฺกสวิจารา ธมฺมา” ดังนี้

17. “อวิตกฺกวิจารมตฺตา ธมฺมา”
      ในบทที่ 17 ว่า “อวิตกฺกวิจารมตฺตา ธมฺมา” นั้นแปลว่า ธรรมทั้งหลายอันเป็นเครื่องทรงไว้ซึ่งจิต มาตรว่ามีแต่วิจารณ์ วิตกไม่มี ดังนี้ มีความอธิบายว่า บุคคลที่กระทำกุศลสุจริต จิตไม่วอกแวกหวั่นไหว และคิดไปว่า เป็นบุญเป็นกุศลแล้วก็ก้มหน้ากระทำไป มิได้สอดแคล้วกินแหนงเมื่อภายหลัง ดุจดังผู้ชำนาญในการดูเงิน ที่ดีก็ว่าดี ที่แดงก็ว่าแดง เพราว่าเชื่อมือเชื่อตาของตนฉะนั้น พระสักกวาทีจึงถามขึ้นว่า ที่ว่าบุคคลไม่วิตกมีแต่วิจารณ์นั้น ข้าพเจ้ามีความสงสัยว่า เมื่อบุคคลไม่มีวิตกแล้ว จะเอาวิจารณ์มาแต่ไหนเล่า ขอพระผู้เป็นเจ้าจงแสดงอุปมาเพื่อให้เกิดความเข้าใจอีกต่อไป พระปรวาทีจึงได้แสดงอุปมาขึ้นว่า บุคคลที่มีแต่วิจารณ์ วิตกไม่มีนั้น เปรียบเหมือนปลีกล้วย เมื่อเดิมทีนั้นก็เป็นปลีอยู่ ผลกล้วยเขาหาได้เรียกว่าปลีไม่ ดังโลกโวหารที่พูดกันอยู่ บุคคลผู้นั้นกระทำสิ่งใดไม่ได้ตริตรอง กระทำตามความชอบใจของตนดังนี้ เพราะฉะนั้นจึงสมกับพระบาลีว่า “อวิตกฺกวิจารมตฺตา ธมฺมา”

18. “อวิตกฺกาวิจารา ธมฺมา”
      ในบทที่ 18 ว่า “อวิตกฺกาวิจารา ธมฺมา” นั้นแปลว่า ธรรมทั้งหลายที่ทรงไว้ซึ่งจิตอันไม่วิตกวิจารณ์ อธิบายว่า บุคคลจำพวกหนึ่ง กระทำสิ่งใดที่ไม่ตริตรองพิจารณา เมื่อคนอื่นเขาว่าดีก็ดีตาม มีแต่ความเชื่ออย่างเดียว พระสักกวาทีจึงถามขึ้นว่า บุคคลที่ไม่วิตกวิจารณ์ มีแต่ความเชื่ออย่างเดียวนั้น คือใครเป็นไปตัวอย่าง พระปรวาทีจึงนำบุคคลมาแสดงเพื่ออุทธาหรณ์ว่า เมื่อพระอานนท์กระทำกายคตาสติกัมมัฏฐาน พิจารณาซึ่งอาการ 32 เป็นอนุโลมปฏิโลม ครั้งนั้นก็ยังไม่สำเร็จอาสวักขัยไปได้ เพราะพระอานนท์ยังวิตกไปถึงสมเด็จพระบรมศาสดาจารย์ และเชื่อคำพยากรณ์ภาษิตที่พระองค์ทรงตรัสไว้ว่า อาตมาจะได้สำเร็จอาสวักขัยในวันนี้ แต่ก็เพราะเหตุใดจึงไม่สำเร็จเล่า อย่ากระนั้นเลยชะรอยความเพียรของเราจะกล้าไป จำอาตมาจะพักผ่อนสักหน่อยเถิด พอคิดจะจำวัด เอนกายลง ก็หมดความวิจารณ์ถึงอาการ 32 และหมดความวิตกถึงสมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้า เกิดได้บรรลุอาสวักขัย ได้สำเร็จเป็นพระอรหันต์ปฏิสัมภิทาญาณด้วยมาตัดวิตกวจารณ์ออกไปเสียได้ เพราะฉะนั้น จึงสมกับพระบาลีที่ว่า “วิตกฺกาวิจารา ธมฺมา” ซึ่งแปลว่าธรรมอันหมดวิตกวิจารณ์ฉะนี้ นักปราชญ์ผู้มีวิจารณญาณพึงสันนิษฐานเข้าใจตามนัยพระพุทธภาษิตอันวิจิตรพิสดาร แก้ไขมาในติกมาติก บทที่ 18 แต่โดยสังเขปคาถา ก็ขอยุติลงไว้เพียงเท่านี้

<< ย้อนกลับ || หน้าถัดไป >>

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» ชาร์ลส์ ดาร์วิน
ชาร์ลส์ ดาร์วิน เป็นผู้มีบทบาทนำให้เกิดการศึกษาค้นพบทฤษฎีวิวัฒนาการมากที่สุด ดาร์วินเสนอควาามคิดเกี่ยวกับการคัดเลือกโดยธรรมชาติ

» สงครามครูเสด (THE CRUSADES)
ดินแดนปาเลสไตน์ อันเป็นถิ่นกำเนิดของ พระเยซูไครสท์นั้นถือกันว่าเป็นดินแดนศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งคริสต์ศาสนิกชน พากันไปจาริกแสวงบุญ ตั้งแต่ต้นคริสตกาล

» อาริสโตเติ้ล
อาริสโตเติ้ลเป็นชาวเมืองสตากีรา (Stagira) บิดารับราชการอยู่ในราชสำนักของพระเจ้าอามินตัส (Amyntas) กษัตริย์แห่งมาเคด็อน (Macedon)

» ยอดมนุษย์
เรื่องราวและชีวิตของพวกเขา บางเรื่องเป็นตำนาน เป็นเรื่องเล่า เป็นความจริง บางคนไร้ตัวตนบางคนล้มเหลว บางคนเป็นต้นแบบ เป็นอาชญากร

» รพินทรนาถฐากูร
หยุดเสียเถิดการสาธยาย การขับขานและการนั่งนับลูกประคำอะไรเหล่านี้ ท่านบูชาผู้ใดกันในมุมสลัวลาง...และเปล่าเปลี่ยวของเทวลัยที่หับบานประตูหน้าต่างมิดชิดรอบด้าน

» ประเทศไทย 77 จังหวัด
ประวัตศาสตร์,ความเป็นมา,ศิลปะ,วัตนธรรม,ประเพณีสถานที่สำคัญ,แหล่งท่องเที่ยว

» สงครามเวียดนาม
เอกราชของขบวนการชาตินิยมเวียดมินห์ ต่อต้านอำนาจของจักรวรรดินิยมเดิมคือ ฝรั่งเศส ต่อมาเมื่อฝรั่งเศสถอนตัวสหรัฐอเมริกาเข้ามาแทนที่และสนับสนุนเวียดนามใต้

» คาลิล ยิบราน
คาลิล ยิบราน ศิลปินผู้ใฝ่ฝ่ายจิตนิยม เขามักจะเทศนาหลักธรรมะ ด้วยการแสดงออกทางศิลปกรรม

สติ๊กเกอร์ไลน์
-สนับสนุนผลงาน
รายได้สมทบทุนยังชีพหลังเกษียณ-