Baanjomyut.com ☰

ห้องสมุดบ้านจอมยุทธ

[ X ] ⇛ หน้าแรก ⇛ ความรู้ทั่วไป ⇛ ปรัชญา ⇛ ศาสนา ความเชื่อ ⇛ สังคมศาสตร์ ⇛ ขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม ⇛ วิทยาศาสตร์ ⇛ เทคโนโลยี เกษตรศาสตร์ ⇛ ศิลปกรรม ⇛ ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ ⇛ วรรณกรรม สำนวน โวหาร ⇛ สุขภาพ อาหารและยา

ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

ศาสนา ลัทธิ ความเชื่อ นิกาย พิธีกรรม >>

หอพระไตร

มิลินทปัญหา

พระประวัติสังเขปของ สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (จวน อุฏฐายีมหาเถร) สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก

อธิบายท้ายเรื่อง (5)

            ดร ทิช มิน เชา ยังกล่าวต่อไปอีกว่า ประจักษ์พยานที่แสดงให้เห็นถึงความไม่ยุติแน่นอนของมิลินทปัญหาฉบับภาษาบาลี อันเป็นเครื่องส่อให้เห็นว่ามิลินทปัญหาฉบับภาษาบาลีนั้นได้ถูกแก้ไขเพิ่มเติมกันมาหลายครั้งหลายคราว ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ก็คือความแตกต่างกันระหว่างฉบับภาษาบาลีด้วยกันเอง โดยการเทียบเคียงระหว่างฉบับอักษรโรมัน (ซึ่งถ่ายทอดไปจากฉบับอักษรสิงหล) กับฉบับอักษรไทย ดังจะยกตัวอย่างมาให้เห็น คือ
            1 ในระหว่างปุจฉาวิสัชนาที่ 34–35 ในฉบับอักษรโรมันนั้น ในฉบับอักษรไทยได้เพิ่มข้อความเข้ามาอีกไม่น้อยกว่า 2 บรรทัด ในมนสิการปัญหา
            2 ในระหว่างปุจฉาวิสัชนาที่ 70–71 ในฉบับอักษรโรมันปุจฉาวิสัชนา 2 ตอนที่ว่าด้วยเรื่อง สีที่บุคคลผู้จะตายจากโลกหนึ่งไปเกิดใหม่ในอีกโลกหนึ่ง จะพึงได้เห็น และเรื่องทวารสำหรับปฏิสนธิวิญญาณเข้าไปสู่ครรภ์ ขาดหายไป
            3 ในปุจฉาวิสัชนาที่ 59 ในฉบับอักษรไทยนั้น ได้เพิ่มเติมข้อความออกไปอีก คือในฉบับอักษรโรมันมีเพียง 8 บรรทัด ในฉบับภาษาจีนแปลไว้เพียง 5 บรรทัด แต่ในฉบับอักษรไทยขยายออกไปถึง 3 หน้า
            4 ในวรรคที่ 7 ก่อนจะถึงเมณฑกปัญหา ฉบับอักษรไทยเพิ่มวิเสสปัญหา เข้ามา
            5 ในฉบับอักษรโรมัน หน้า 80 เกี่ยวกับเรื่อง วัสสวาต นั้นในฉบับอักษรไทยเพิ่มคาถาพิเศษเข้ามา 1 คาถา
            6 ในฉบับอักษรโรมัน หน้า 86 เกี่ยวกับเรื่องความแตกต่างกันของ วิญญาณ ปัญญา และชีวะ นั้น ในฉบับอักษรไทยเพิ่มเข้ามาอีก 1 ย่อหน้า ซึ่งมี 4 บรรทัด ว่าด้วยเรื่อง “ปัญญาอยู่ที่ไหน”
            ศาสตราจารย์ ริส เดวิดส์ ก็กล่าวไว้ในมิลินทปัญหาฉบับแปลเป็นภาษาอังกฤษของเขาว่า พระบาลีที่พระพุทธโฆษาจารย์ยกมาไว้ในอรรถกถามหาปรินิพพานสูตร และอรรถกถาอัมพัฏฐสูตร นั้น ก็ไม่เหมือนกับพระบาลี ในคัมภีร์บาลี ฉบับของ เทรงค์เนอร์ (V Trecnkner) แม้ว่าพระบาลีเหล่านั้นจะเป็นเรื่องราวอันเดียวกันระหว่างพระบาลีที่ท่านพระพุทธโฆษาจารย์ยกมาอ้าง กับคัมภีร์บาลีฉบับของเทรงค์เนอร์ กระนั้นก็ดี ก็ยังเป็นเครื่องแสดงให้เราเห็นว่า มิลินทปัญหาฉบับภาษาบาลีนั้น ได้ผ่านการแก้ไขปรับปรุงโดยการเพิ่มเติมบ้าง ตัดทอนบ้าง มาหลายครั้งหลายคราว กว่าจะตกทอดมาถึงพวกเราในรูปของฉบับอักษรสิงหลและฉบับอักษรไทย ในปัจจุบันนี้ แต่ ดร ทิช มิน เชา มีความเห็นว่า ความแตกต่างกันในเรื่องปลีกย่อยนั้น มิได้เป็นเครื่องแสดงว่าทั้งสองฉบับไม่ได้มาจากต้นกำเนิดอันเดียวกัน เพราะความแตกต่างกันในส่วนปลีกย่อยนั้นเป็นแต่เพียงเครื่องชี้ให้เห็นว่า วิธีการในการคิดการเขียนเกี่ยวกับพุทธศาสนธรรมของนักคิดนักเขียนชาวจีนกับชาวอินเดียนั้นแตกต่างกัน เท่านั้น


            ดร ทิง มิน เชา ได้บันทึกข้อที่แตกต่างกันและข้อที่คล้ายคลึงของมิลินทปัญหาฉบับบาลีกับฉบับจีนไว้อย่างละเอียดละออเป็นเรื่องที่น่าศึกษา จึงนำเอาบันทึกโดยสรุปเกี่ยวกับเรื่องนี้มารวมไว้ด้วย เพื่อประโยชน์ในทางการศึกษา ท่านกล่าวว่าทั้งสองฉบับมีสาระสำคัญทั่ว ๆ ไป เหมือนกัน ยกเว้นแต่เรื่องราวเกี่ยวกับอดีตชาติของพระเจ้ามิลินท์และพระนาคเสนซึ่งแตกต่างกันออกไปมาก และสามตอนสุดท้ายของฉบับภาษาบาลีซึ่งไม่มีในฉบับภาษาจีน ส่วนตอนอื่น ๆ ที่เหลือนั้น ถ้ายกเว้นการเติมโน่นนิดตัดนี่หน่อยเสียแล้ว ก็กล่าวได้ว่าเหมือนกันลีลาแห่งการสนทนาก็เหมือนกันมากที่สุด คือ การสนทนามีกล่าวข้อความที่ซ้ำ ๆ กันวนไปวนมา โดยมีความแตกต่างกันในเรื่องที่ไม่สลักสำคัญปรากฏอยู่ทั่วไปไม่สม่ำเสมอเท่านั้น แม้ในเรื่องท่เกี่ยวกับอดีตชาติของพระเจ้ามิลินท์และพระนาคเสนที่แตกต่างกันอย่างมากนั้น ก็ยังมีสาระสำคัญที่เหมือนกันระหว่างทั้งสองฉบับ (บาลี-จีน) ถึง 7 ข้อ ซึ่งทำให้เรามั่นใจได้ว่าเป็นแหล่งที่มาอันเดียวกันอันพระคันถรจนาจารย์เจ้าทั้งหลายได้พรรณนาความคิดเห็นต่าง ๆ ของท่านไว้ ดังได้ทำบัญชีแสดงไว้ ดังต่อไปนี้
            1 ในฉบับบาลี ทั้งสามเณรและพระภิกษุได้ตั้งความปรารถนา และต่อมาทั้งสองก็ได้มาเกิดเป็นพระเจ้ามิลินท์และพระนาคเสน ตามความปรารถนา ในฉบับภาษาจีน พราหมณ์ผู้เคยเป็นช้างในอดีตชาติ และพราหมณ์ผู้เคยเป็นฤาษีและเป็นเพื่อนของพราหมณ์คนแรกต่างก็ได้ตั้งความปรารถนาและแล้วทั้งสองก็ได้มาเกิดเป็น นาเซียน (นาคเสน) และมีลัน (พระเจ้ามิลินท์) ตามความปรารถนาของเขาทั้งสอง
            2 ฉบับบาลีแสดงว่า พระนาคเสนเกิดเป็นบุตรของพราหมณ์ในสกุลพราหมณ์ ได้ศึกษาไตรเทพและความรู้เกี่ยวกับลัทธิพราหมณ์ และไม่รู้เรื่องอะไรเกี่ยวกับพระธรรมและพระสงฆ์เลย ในฉบับภาษาจีนช้างได้เกิดเป็นบุตรของสกุลพราหมณ์และเมื่อเติมใหญ่ขึ้นก็ไม่เคยได้ยินได้ฟังพระพุทธธรรม และไม่เคยเห็นพระสงฆ์ หลังจากนั้น เขาก็สละโลกออกไปศึกษาพาหิรลัทธิ
            3 ฉบับบาลีกล่าวว่า เมื่อหมู่สงฆ์ได้ไปขอร้องให้มหาเสนเทวบุตรมาเกิดในมนุษย์โลกแล้ว พระโรหนะก็ถูกพระอัสสคุตตะบังคับให้รับภาระหนัก เพื่อไม่ให้อยู่จำพรรษาร่วมกับตน คือพระอัสสคุตตะกำหนดหน้าที่ให้พระโรหนะเดินทางไปยังบ้านของบิดามารดาของนาคเสน เพื่อบิณฑบาตประจำ ณ ที่นั้น เป็นเวลา 7 ปี 10 เดือน เพื่อนำเอานาคเสนออกจากชีวิตฆราวาสและให้การอุปสมบทแก่เขา ในฉบับภาษาจีน นาเซียนมีลุงคนหนึ่งชื่อว่าโลหัน เป็นพระอรหันต์และบรรพชานาเซียนให้เป็นสามเณร โลหันในที่นี้ก็ถือได้ว่าเท่ากับพระโรหนะ
            4 ฉบับบาลีกล่าวว่า พระนาคเสนได้อยู่จำพรรษาสามเดือนในความปกครองของพระอัสสคุตตะผู้เป็นพระอรหันต์ ซึ่งอาศัยอยู่ที่วัตตนิยเสนาสน์ ในฉบับภาษาจีน กล่าวถึงวัดในพระพุทธศาสนาชื่อว่าโฮชัน ซึ่งมีพระอรหันต์อาศัยอยู่ 500 รูป โดยมีพระอาโปเยียว เป็นผู้นำ (เจ้าอาวาส) พระนาคเสนอาศัยอยู่ในวัดดังกล่าวนี้ วัตตนิยเสนาสน์ก็เทียบได้กับ วัดโฮชัน และพระอรหันต์อัสสคุตตเถระ ก็เทียบได้กับพระอรหันต์อาโปเยียว
            5 ในฉบับบาลี พระนาคเสนสอนพระอภิธรรมแก่ศิษย์อุบาสิกา และแล้วทั้งผู้สอนและผู้ฟังก็บรรลุโสดาบัน เป็นที่พอใจของพระอัสสคุตตะซึ่งได้กล่าวว่า พระนาคเสนยิงศรอันเดียวได้นกสองตัว ในฉบับภาษาจีน นาเซียนได้สอนธรรมแก่ศิษย์อุบาสก และแล้วทั้งสองก็ได้บรรลุโสดาบันและนาเซียนได้รับการสรรเสริญจากพระอาโปเยียวว่า ยิงศรอันเดียวได้นอกสองตัว
            6 ในฉบับบาลี พระธัมมรักขิตติเตียนพระนาคเสนเกี่ยวกับการที่ไม่ได้บรรลุพระอรหัต ในกลางดึกคืนนั้น พระนาคเสนจึงได้ใช้ความพยายามอย่างหนักและก็ได้บรรลุพระอรหัต ในฉบับภาษาจีนนาเซียนถูกขับไล่ออกไปจากหมู่สงฆ์ เนื่องจากการไม่เชื่อฟังคำสั่งสอนของครูบาอาจารย์ รู้สึกน้อยใจตนเอง จึงได้พยายามอย่างหนักแล้ว ก็ได้บรรลุพระอรหัต
            7 ในฉบับบาลี หลังจากได้บรรลุพระอรหัตแล้ว พระนาคเสนก็เดินทางไปยังเมืองสาคละ และพำนักอยู่ที่สังเขยยบริเวณ เพื่อรอเผชิญหน้ากับพระเจ้ามิลินท์ ในฉบับภาษาจีน นาเซียนได้เดินทางมายังเมืองซีเซีย และพำนักอยู่ที่วัดเหียชีไช หรือ เหียตีไช เพื่อรอเผชิญหน้ากับพระเจ้ามีลัน
            จากข้อที่เหมือนกัน 7 ข้อดังกล่าวแล้วข้างบนนี้ ก็พอจะสรุปได้ว่า แม้จะมีรายละเอียดต่าง ๆ ส่วนมากแตกต่างกัน แต่ทั้งสองฉบับ (บาลี – จีน) ก็มาจากต้นฉบับเดิมอันเดียวกัน มีภูมิหลัง (brackground) เหมือนกัน อันเป็นต้นกำเนิดของฉบับแปลเป็นภาษาจีนและภาษาบาลี

<<< ย้อนกลับ || หน้าถัดไป >>>

คำปรารภ
มิลินทปัญหา
อารัมภคาถา
พาหิรกถา
ปรารภเมณฑกปัญหา
เมณฑกปัญหา
อนุมานปัญหา
อปรภาคกถา
อธิบายท้ายเรื่อง
 

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย


บ้านจอมยุทธ : สร้างเมื่อ สิงหาคม 2543 วิธีใช้: อ่านเพื่อประเทืองปัญญา | วัตถุประสงค์ | ติดต่อ : baanjomyut@yahoo.com