วรรณกรรมท้องถิ่นภาคกลาง

วรรณกรรมประเภทกลอนสวด

วรรณกรรมที่ประพันธ์ด้วยกาพย์ยานี กาพย์ฉบัง และกาพย์สุรางคนางค์ การสวดหนังสือ คือ การอ่านวรรณกรรมเป็นทำนองต่างๆ สวดโอ้เอ้วิหารราย หรือโอ้เอ้ศาลาราย สวดมาลัย สวดคฤหัสถ์ นอกจากผู้ฟังจะได้รับความเพลิดเพลินบันเทิงใจแล้ว ยังได้คติธรรมเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตที่ดีประเพณีการสวดหนังสือนิยมปฏิบัติในวัด มีการสวดในครัวเรือนบ้าง เพื่อเป็นกิจกรรมบันเทิงยามว่าง ได้แก่ สังข์ศิลป์ชัยกลอนสวด สุบินกลอนสวด ปลาบู่ทอง โสนน้อยเรือนงาม เป็นต้น

วรรณกรรมประเภทกลอนบทละครนอก

เป็นกลอนที่เลือกประพันธืเป็นตอนๆ เพื่อใช้เป็นบทละครตอนหนึ่งๆ จะเลือกเนื้อเรื่องตอนที่สนุกสนานจากวรรณกรรมท้องถิ่นมาทำบทละคร จึงพบต้นฉบับเป็นตอนๆ ไม่จบเรื่องบริบูรณ์ ละครนอกเป็นการแสดงของชาวบ้านที่นิยมกันในสมัยกรุงศรีอยุธยาถึงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ลักษณะบทประพันธ์ไม่เคร่งครัดฉันทลักษณ์ ใช้สำนวนโวหารเรียบง่ายฉบับชาวบ้านและไม่นิยมใช้ราชาศัพท์ วรรณกรรมท้องถิ่นภาคกลางประเภทกลอนบทละครนอก ได้แก่ เรื่องพิกุลทอง โม่งป่า มณีพิชัย โคบุตร ไชยเชษฐ์ พระรถ–เมรี สังข์ทอง มโนห์รา เป็นต้น

วรรณกรรมประเภทกลอนนิทาน

วรรณกรรมประเภทกลอนนิทานต่างจากวรรณกรรมประเภทกลอนบทละครนอกเพราะนิยมประพันธ์จนจบเรื่องบริบูรณ์ ในสมัยที่กิจการโรงพิมพ์เจริญรุ่งเรือง ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว การพิมพ์กลอนนิทานออกจำหน่ายได้รับความสนใจจากผู้อ่านอย่างยิ่ง ประชาชนนิยมซื้อกลอนนิทานมาอ่านสู่กันฟังในครัวเรือน ได้แก่ โสนน้อยเรือนงาม ปลาบู่ทอง นางสิบสอง โคบุตร จันทโครพ การะเกด โม่งป่า พิกุลทอง มณีพิชัย เป็นต้น

วรรณกรรมประเภทกลอนแหล่

กลอนแหล่ คือ การนำเนื้อเรื่องตอนใดตอนหนึ่งในมหาเวสสันดรชาดก มาประพันธ์เป็นรูปแบบกลอนแหล่ เรียกว่า แหล่ใน หรือนำบางตอนของนิทานพื้นบ้านมาประพันธ์เรียกว่าแหล่นอก นอกจากนี้ยังมีการประพันธ์กลอนแหล่ประเภทเบ็ดเตล็ด เช่น กลอนแหล่บายศรี กลอนแหล่ให้พร กลอนแหล่ทำขวัญนาค การแหล่เป็นการขับลำนำชนิดหนึ่งที่อนุญาตให้พระภิกษุเป็นผู้ขับลำนำได้โดยไม่ถือว่าผิดศีลเพราะเนื้อหาการแหล่มาจากชาดก การแหล่มีลักษณะการเอื้อนและใช้เสียงสูงต่ำคล้ายกับการอ่านทำนองเสนาะ ภิกษุนักแหล่ที่มีความสามารถมักจะใช้ปฏิภาณด้นกลอนสด จึงมีเนื้อเรื่องบางตอนที่ออกนอกชาดกบ้าง

<< ย้อนกลับ | หน้าถัดไป>>