วรรณกรรมท้องถิ่นภาคอีสาน

วรรณกรรมพุทธศาสนา

วรรณกรรมพุทธศาสนา ได้แก่ วรรณกรรมชาดก และวรรณกรรมตำนานพุทธศาสนา

วรรณกรรมชาดก คือ วรรณกรรมที่พระภิกษุนำมาเทศน์ เช่น ลำมหาชาติ สุวรรณสังข์ชาดก ท้าวโสวัต พระยาคันคาก มาลัยหมื่นมาลัยแสน

วรรณกรรมตำนานพุทธศาสนา คือ วรรณกรรมที่กล่าวถึงตำนานพุทธเจดีย์ในภาคอีสานรวมทั้งล้านช้างและล้านนาด้วย ได้แก่ อุรังคนิทาน (ตำนานพระธาตุพนม) มูลสถาปนา (ตำนานกำเนิดโลกและจักรวาล) ชินธาตุ ชมพูทวีป (กล่าวถึงกำเนิดโลก จักรวาล การสืบศากวงศ์ และการแพร่ศาสนา) กาลนับมื้อส้วย (พุทธทำนายการสิ้นสุดศาสนาเมื่อ พ.ศ. ๕๐๐๐)

วรรณกรรมประวัติศาสตร์

วรรณกรรมประเภทนี้มีจำนวนน้อยกว่าวรรณกรรมพุทธศาสนา เช่น มหากาพย์ ท้าวฮุ่ท้าวเจือง ขุนบรม พื้นเวียง พงศาวดารจำปาศักดิ์

วรรณกรรมนิทาน

ภาคอีสานมีวรรณกรรมนิทานเป็นจำนวนมาก นิยมนำมาอ่านให้ฟังในงานเฮือนดี (งานศพ) หรือนำมาเทศน์ในระหว่างเข้าพรรษาที่เรียกว่า “เทศน์ไตรมาส” นอกจากนี้ หมอลำยังนิยมนำวรรณกรรมนิทานมาขับลำในการแสดงที่เรียกว่าลำเรื่อง หรือลำพื้น ตัวอย่างวรรณกรรมนิทานที่สำคัญและได้รับความนิยม เช่น สินไซ ไก่แก้ว นางผมหอม จำปาสี่ต้น กำพร้าผีน้อย ท้าวสีทน พระลักพระลาม ไก่แก้ว นางแตงอ่อน กาละเกด ผาแดง–นางไอ่ ท้าวขูลู–นางอั้ว เป็นต้น

วรรณกรรมคำสอน

วรรณกรรมรูปแบบนี้มีเนื้อหาสอนใจ ในแนวทางดำเนินชีวิตในครอบครัวและสังคม โดยยึดคติธรรมในศาสนาและจารีตท้องถิ่น ตัวอย่างเช่น กาพย์ปู่สอนหลาน กาพย์หลานสอนปู่ ฮีตสิบสองคองสิบสี่ อินทิญาณสอนลูก พระยาคำกองสอนไพร่

วรรณกรรมเบ็ดเตล็ด

วรรณกรรมที่ใช้ในพิธีกรรมต่างๆ ได้แก่ บทสูดขวน (บทสู่ขวัญ) บทสูดขวนอยู่กรรม (บทสู่ขวัญแม่ลูกอ่อน) บทสูดขวนเฮือน (บทสู่ขวัญขึ้นบ้านใหม่) บทสูดขวนวัวควาย (บทสู่ขวัญวัวควาย) เป็นต้น
วรรณกรรมที่ใช้ในพิธีกรรมขอฝนหรือการแห่บั้งไฟ ได้แก่ คำเซิ้งต่างๆ คำเซิ้งบั้งไฟ คำเซิ้งนางแมว (แห่นางแมว)
วรรณกรรมที่ใช้เกี้ยวพาราสีระหว่างหนุ่มสาว นี้เรียกว่า “ผญาเครือ” คือคำพูดโต้ตอบหนุ่มสาวที่เกี้ยวกัน
นิทานเล่าเพื่อความสนุกสนานและตลกขบขัน เช่น เซียงเมี่ยง โตงโตง นิทานก้อม และกลอนรำต่างๆ

<< ย้อนกลับ | หน้าถัดไป>>