สังคมศาสตร์ รัฐศาสตร์ การเมือง เศรษฐศาสตร์ >>

เศรษฐศาสตร์จากมุมมองสตรีนิยม

ร่มเย็น โกไศยกานนท์

       ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา กระแสงานวิจัยในประเทศไทยได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก ในช่วงก่อนหน้านี้ งานวิจัยส่วนมากมุ่งศึกษาในสาขาวิชาที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะสาขาใดสาขาหนึ่งในเชิงลึก เช่น งานศึกษาทางด้านเศรษฐศาสตร์ ที่แยกย่อยเป็นงานวิจัยเศรษฐศาสตร์การคลัง ที่แยกย่อยไปศึกษาเฉพาะการจัดเก็บรายได้ของรัฐผ่านภาษีเฉพาะอย่างใดอย่างหนึ่ง เป็นต้น แต่แนวโน้มงานวิจัยในยุคใหม่พยายามที่จะผสมผสานแนวคิดและความรู้แขนงต่างๆ ไว้ในงานวิจัยให้เป็นเนื้อเดียว การปรากฎตัวของคำศัพท์ทางวิชาการใหม่ๆ งานวิจัยแบบสหสาขาวิชา (Interdisciplinary Research) และ งานวิจัยแบบบูรณาการ (Integrative Research) เหล่านี้น่าจะเป็นข้อยืนยันถึงความตื่นตัวในการรวมความรู้ในสาขาต่างๆ

ในขณะที่ความตื่นตัวในการศึกษาวิจัยในลักษณะที่เป็นสหสาขาวิชามีให้เห็นมากขึ้น ทว่าหากตั้งข้อสังเกตแล้วจะพบว่าวิชาที่มีลักษณะเป็นสหสาขานั้น ส่วนมากแล้วจะกระจุกตัวอยู่ในสาขาสังคมศาสตร์ มานุษยวิทยาและมนุษยศาสตร์หรือกลุ่มวิชาที่รู้จักกันว่าเป็นวิทยาศาสตร์อย่างอ่อน (Soft Sciences) วิชากลุ่มนี้เป็นวิชาที่มุ่งศึกษาคนและพฤติกรรมของคนในแง่มุมต่างๆ ซึ่งโดยเนื้อแท้แล้วเป็นการยากที่จะศึกษามนุษย์แยกจากประวัติศาสตร์ สังคม วัฒนธรรม การเมืองและเศรษฐกิจออกจากกัน แต่ถ้าจะพิจารณากันให้ลึกอีกชั้นหนึ่ง เราก็จะพบว่าการผสมผสานการวิจัยในศาสตร์ต่างๆ ในกลุ่มวิชาเหล่านี้ก็มีความเนียนต่างกัน บางศาสตร์ก็ไม่ค่อยจะยินยอมพร้อมใจที่จะผนวกรวมสาขาอื่นๆ ไปเพื่อเกิดการบูรณาการที่แท้จริง

 

ในบทความนี้ ผู้เขียนเลือกที่จะวิเคราะห์เศรษฐศาสตร์จากมุมมองสตรีนิยม ทั้งนี้แม้ว่าสตรีศึกษาจะมีลักษณะเป็นสหสาขาวิชาโดยตัวของมันเองและมีประวัติในการวิเคราะห์วิพากษ์เศรษฐศาสตร์อยู่ไม่น้อยและเป็นเวลายาวนาน แต่ดูเหมือนการพินิจวิพากษ์ต่างๆ จะวนเวียนอยู่ในวงผู้ที่ศึกษาและสนใจสตรีศึกษาเท่านั้น เช่น ในการประชุม Asia Pacific NGO Forum Beijing +10 ระหว่าง 30 มิถุนายน – 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2547 ที่ผ่านมาที่จัดขึ้น ณ มหาวิทยาลัยมหิดล ได้มีการวิพากษ์อย่างรุนแรงในเรื่องนโยบายเศรษฐศาสตร์ที่มีความเป็นอคติทางเพศ เช่น การวิพากษ์ขององค์กรเอกชนนานาชาติ DAWN (Development Alternatives with Women for a New Era) ต่อความมืดบอดทางเพศภาวะในการวางนโยบายการปรับโครงสร้างทางเศรษฐกิจโดยการสนับสนุนทางการเงินและทางวิชาการของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (International Monetary Fund หรือ IMF) และธนาคารโลก (World Bank) ที่ส่งกระทบทางลบที่ไม่เป็นธรรมต่อผู้หญิงและเด็ก (DAWN, 2000 และ 2003) แม้ว่าการวิพากษ์เหล่านั้นจะมีมานานหรือรุนแรงเพียงใด ผลกระทบที่มีต่อวิชาเศรษฐศาสตร์ก็มีอย่างจำกัด ไม่เพียงพอที่จะสร้างความสนใจของนักเศรษฐศาสตร์กระแสหลักให้ผนวกรวมองค์ความรู้ทางสตรีศึกษาเข้าไว้ในงานศึกษาวิจัยของพวกเขาได้

จุดมุ่งหมายหลักสำหรับบทความนี้ ผู้เขียนจะเสนอถึงเหตุจำเป็นที่ควรบูรณาการวิชาเศรษฐศาสตร์ร่วมกับสตรีศึกษา เพื่อท้ายที่สุดแล้วหวังที่จะก่อให้เกิดการบูรณาการเศรษฐศาสตร์และสตรีศึกษาได้เนียนอย่างแท้จริง โดยที่บทความนี้แบ่งได้เป็น 4 ตอน ในตอนแรกจะเป็นการกล่าวถึงเศรษฐศาสตร์ในฐานะที่เป็นสาขาวิชา โดยครอบคลุมความหมาย กำเนิดและวิธีการศึกษาเศรษฐศาสตร์อย่างย่อ ตอนที่สองของบทความจะกล่าวถึงความมืดบอดทางด้านประเด็นสตรีในทฤษฏีเศรษฐศาสตร์กระแสหลัก ตอนที่สามเป็นการวิเคราะห์กระแสการหมุนเวียนของระบบเศรษฐกิจซึ่งเป็นรากฐานความเข้าใจเบื้องต้นของระบบเศรษฐกิจมหภาค โดยใช้มุมมองสตรีนิยมวิเคราะห์ 3 ภาคเศรษฐกิจหลักอันได้แก่ ภาคครัวเรือน ภาคธุรกิจ และภาครัฐบาล ตอนที่สี่จะเป็นการสรุปถึงความจำเป็นและประโยชน์ของการบูรณาการสตรีศึกษาเข้าไว้ในการศึกษาทางเศรษฐศาสตร์

เศรษฐศาสตร์คืออะไร
เศรษฐศาสตร์กระแสหลักจากมุมมองสตรีนิยม
กระแสการหมุนเวียนของระบบเศรษฐกิจ: กระแสที่มืดบอดต่อประเด็นเพศภาวะ
ความจำเป็นในการบูรณาการสตรีศึกษาเข้ากับการศึกษาทางเศรษฐศาสตร์
บรรณานุกรม

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

ข้อเขียน-บทความ »

» จินตนา แก้วขาว กราบเธอที่ดวงใจ
» ทะริด ตะนาวศรี คนไทยที่ถูกลืม
» ปู่เย็น ณ สะพานลำใย แห่งลุ่มแม่น้ำเพชรบุรี

» จอมยุทธ แห่งบ้านจอมยุทธ (รวมงานเขียน)
» ฉายเดี่ยว (รวมงานเขียน)
» งูเขียว หางบอบช้ำ (รวมงานเขียน)

» ตีหัวเข้าบ้าน ตะคอกโลก ตีหัวหมา
» ผายลมนี้มีผลย้อนหลัง
» ได้แต่หวังว่า เราจะอยู่ร่วมกันได้บนโลกที่เปรียบเสมือนบ้านของเราใบนี้ ด้วยความรู้สึกที่ดีประดุจดั่งกินข้าวจากหม้อเดียวกัน

» ขอเป็นตาแก่ขี้บ่นในหัวใจเธอ
» เมื่อคนขับรถปลอมตัวไปเล่นหุ้น (บันทึกการเล่นสด)

นิยาย-เรื่องสั้น »

» ตำนานบันลือโลก
» บันทึกทรราชย์
» ผมเกือบได้เป็นนักแต่งเพลงชื่อดังเสียแล้ว
» ชีวิตเริ่มต้นอีกครั้งหลังเกษียณ
» แสนยานุภาพแห่งการรอคอย