Baanjomyut.com ☰

ห้องสมุดบ้านจอมยุทธ

[ X ] ⇛ หน้าแรก ⇛ ความรู้ทั่วไป ⇛ ปรัชญา ⇛ ศาสนา ความเชื่อ ⇛ สังคมศาสตร์ ⇛ ขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม ⇛ วิทยาศาสตร์ ⇛ เทคโนโลยี เกษตรศาสตร์ ⇛ ศิลปกรรม ⇛ ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ ⇛ วรรณกรรม สำนวน โวหาร ⇛ สุขภาพ อาหารและยา

ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

วรรณกรรม สุภาษิต ข้อคิด คำคม สำนวน โวหาร งานเขียน >>

กลบทสุภาษิต

หลวงธรรมาภิมณฑ์ (ถึก จิตรกถึก)

2

งูกลืนหาง

              ให้รู้สึก ตรึกใจดู ให้รู้สึก นึกผันผ่อน นอนตรึก นึกผันผ่อน
อย่าจู่จร ทางเดินดู อย่าจู่จร ให้ควรแรม รอรอน ให้ควรแรม
ไม่ควรข้อ อย่าต่อทวน ไม่ควรข้อ  ต่อแต้มแถม ก็แต่พอ ต่อแต้มแถม
อย่าก่อแกม เกินอัชฌา อย่าก่อแกม ที่พลั้งเพลิน เนิ่นแนมมี ที่พลั้งเพลิน
ที่สิ่งร้าย อย่าประวิง ที่สิ่งร้าย อย่าเสียดสี หนีหน่าย อย่าเสียดสี
ควรพอดี คิดดูส่วน ควรพอดี  อย่าเผลอตน ยลที อย่าเผลอตน


 นกกางปีก

           อย่าโกรธเกรี้ยว เกรี้ยวโกรธ พิโรธเรื่อง ในข้อเคือง เคืองข้อ ไม่พอผล
อย่าร้าราน รานร้า ตรองท่ายล ดูเล่ห์กล กลเล่ห์ คะเนใน
เช่นตีวัว วัวตี ให้เจ็บเปล่า อย่าร้อนเร้า เร้าร้อน ไปก่อนไข้
จงตรองตรึก ตรึกตรอง ให้ต้องใจ  จะด่วนได้ ได้ด่วน ไม่ควรการ
ไม่ควรที่ ที่ควร สงวนงด  พึงออมอด อดออม ถ่อมสมาน
คิดเผื่อเลือก เลือกเผื่อไว้ ให้วิจารณ์  อย่ารอนราญ ราญรอน จงผ่อนตรอง


   คุลาซ่อนลูก

           รักษาชื่อ จงไว้ชื่อ ให้สมทรง สงวนวงศ์ จงไว้วงศ์ ดำรงสนอง
เสงี่ยมตน จงไว้ตน อย่าลำพอง  เห็นควรตรอง จงไว้ตรอง ให้ต้องตา
ที่ควรสูง จงไว้สูง พยุงหมาย จะถ่อมกาย จงไว้กาย แต่พอหน้า
จะซ่อนคม จงไว้คม ดูอัชฌา หากมีท่า จงไว้ท่า อย่าเกลื่อนไกล
ควรเปิดช่อง จงไว้ช่อง เชิงชนิด ที่ควรพิศ จงไว้พิศ ตามนิสัย
ที่ชั้นเชิง จงไว้เชิง โดยเลศนัย ที่จริงใจ จงไว้ใจ ค่อยไขแสดง


  ถอยหลังเข้าคลอง

           แถลงกิจ ผิดการกอบ ระบอบคิด คิดระบอบ กอบการผิด กิจแถลง
ใจระแวง แหนงฉงน จนใจแคลง  แคลงใจจน ฉงนแหนง ระแวงใจ
ไฉนนั้น คั้นเค้นคาด มาดมุ่งมั่น มั่นมุ่งมาด คาดเค้นคั้น นั้นไฉน
ตรองท่าไว้ ให้คง จงแจ้งใจ  ใจแจ้งจง คงให้ ไว้ท่าตรอง
ช่องชอบที รอบรู้ ดูต่อตอบ  ตอบต่อดู รู้รอบ ที่ชอบช่อง
จำจดจ้อง ต้องคิด ด้วยจิตปอง ปองจิตด้วย คิดต้อง จ้องจดจำ
ขำคมพอ สมแสร้ง แฝงลมข่ม ข่มลมแฝง แสร้งสม พอคมขำ
นวลน้ำที่ คำกล่าว ข้อข่าวนำ นำข่าวข้อ กล่าวคำ ทีน้ำนวล
หวนจิตหาก ผิดเล่ห์ คะเนคิด  คิดคะเน เล่ห์ผิด หากจิตหวน
แปรปรวนกลับ ชวนชัก ยักเรรวน รวบเรยัก ชักชวน กลับปรวนแปร
แหห่างดู อย่างเห็น เป็นต่างต่าง  ต่างต่างเป็น เห็นอย่าง ดูห่างแห
เกรงแต่คิด แม้จิตหาก ยากยิ่งแล แลยิ่งยาก หากจิตแม้ คิดแต่เกรง


   ม้าลำพอง

           รักบุตรสุด เช่นเกลียดเช่น ดุจบุตรรัก โฉงเฉงชัก นักเบื่อนัก ชักโฉงเฉง
เองใจจน ทนจำทน จนใจเอง  ใจตรอมเกรง กริ่งยิ่งกริ่ง เกรงตรอมใจ
ยากแสนแค้น ขัดคิดขัด แค้นแสนยาก  ไฉนหาก พรากจักพราก หากไฉน
ใยเยื่อเป็น เชื้อชิดเชื้อ เป็นเยื่อใย จนจำให้ ใจหักใจ ให้จำจน
เทียบทับกับ นมเปรียบนม กับทับเทียม ล้นอกเพียบ ใหญ่ยิ่งใหญ่ เพียบอกล้น
ทนสู้ยาก บากบั่นบาก ยากสู้ทน รอนบั่นพ้น จนใจจน พ้นบั่นรอน


   กลบกลืนกลอน

           สันดานดื้อ ยากตัด แสนดัดยาก สันดานหาก ผ่อนผัน สุดผันผ่อน
สันดานร้าย รอนบั่น เหลือบั่นรอน สันดานสอน ใจยาก ยงยากใจ
ไม่มีสิ่ง เปรียบที่ หมดที่เปรียบ  ไม่มีเทียบ ไขคำ ยากคำไข
ไม่มีใคร ใจจัก รู้จักใจ ไม่มีนิสัย เพียรหมด ครูหมดเพียร
ยากที่ดัด จิตยาก ยิ่งยากจิต  ยากที่คิด เหียนหัน หวนหันเหียน
ยากที่ว่า เวียนวน กลับวนเวียน ยากที่เพียร เมินหลบ ซ้ำหลบเมิน


   ลิ้นตะกวด

         อนึ่ง เมียมิตร ชิดตน อันร่วมรัก อย่าหลวมหลัก ตรองท่า อย่าห่างเหิน
จะไว้เนื้อ เชื่อหน้า อย่าพลางเพลิน อย่าหมางเมิน หมั่นนึก ตรึกตรองการ
ดูลาดเลา เหลี่ยมเล่ห์ อย่าพลาดพลั้ง จะยาดรยั้ง อย่าให้ หมองสมาน
ความลับลึก ตรึกตรา อย่าลองลาน  เช่นท้องธาร ถานถิ่น ยะยวนยล
เหลือคะเน เล่ห์ล้ำ คำคาดคิด  มุ่งมาดมิตร หมิ่นหมาย ฝ่ายหวนหน
ดูแยบคาย ลายล่อ ก่อกวนกล  หากจวนจน จักซ้ำ ช้ำใจเรา


   ดอกไม้พวง

           ไม่ควรคิด จิดหวน อย่าด่วนได้ ไม่ควรคิด จิตใจ อย่าโฉดเฉา
ไม่ควรคิด จิตตรึก อย่านึกเดา ไม่ควรคิด จิตเรา ให้เร่งตรอง
สิ่งใดที่ หมายผดุง ฝ่ายมุ่งมาด  สิ่งใดที่ หมายคาด ท่านทั้งผอง
สิ่งใดที่ หมายคิด ในจิตปอง  สิ่งใดที่ หมายต้อง ให้ตรองใจ
หากแม้ไม่ สมชม อารมณ์ตรึก  หากแม้ไม่ สมนึก จะคิดไฉน
หากแม้ไม่ สมที่ นิยมใจ  หากแม้ไม่ สมคะเน เสียเวลา


   เมฆขลาโยนแก้ว

          ยังไม่เห็น เช่นคิดหมาย อย่าหมายคิด หมายคิดพิศ ให้แน่ จึงควรหา
ควรหาดู รู้ให้แจ้ง ให้เจนตา  เจนตาแน่ แท้ว่า จะฉันใด
ฉันใดดี ที่ตรง ที่ตรองตรึก ตรองตรึกนึก ดูให้สิ้น สิ่งสงสัย
สงสัยแล้ว อย่าคาด บังอาจใจ บังอาจใจ เพ่งเล็งให้ จงแน่นอน
แน่นอนใจ ให้สัจจัง ที่หวังคิด หวังคิดกิจ กอบให้จริง อย่าทิ้งถอน
ทิ้งถอนนัก มักเห ชักเรรอน  เรรอนรวน ชวนหย่อน ประโยชน์ดี

   ดวงเดือนประดับดาว

           การกิจ ชิดเช่น เห็นเหตุโหด ทางโทษ โฉดเชื้อ เนื้อแหนงแหน
เกลี่ยกลบ ลบเลื่อน เชือนชวนแช  กลแก้ แททำ งำเงื่อนเงา
ลวงเล่ห์ เททอด สอดเสแสร้ง  เกลื่อนแกล้ง แต่งต่อ ข้อขำเขา
ยกอย่าง อ้างอวด ลวดเลศเลา  กล่าวเกลา เนาแนบ แยบยลยวน
ปกปิด มิดเม้น เส้นเสี้ยนสิ้น  ลมลิ้น ยินเย็น เห็นหกหวน
ฟังเฝือ เหลือล้ำ คำคมควร  เล่ห์ล้วน ป่วนปิด กิจกลการ


   ช้างประสานงา

          สิ่งใด เป็นเช่น ธรรมดากิจ มีโดยการ ฐานชนิด นิสัยสานต์
ในสิ่งสิ้น โดยระบิล บุราณนาน  บ่ร้างเนิ่น แน่ประมาณ ประมวลยล
เปรียบเหมือนอย่าง ค่างลิง กับต้นไม้  ก็ค่างมี ฝักฝ่าย ใจฝึกฝน
ชอบแฝงฝ่า หาตาม ประเภทตน  เปรียบเพียงต่าง อย่างทุพล ลำพองกาย
เหล่าพื้นกิจ ทุจริต ไม่ต้องสอน  มีตามส่วน ล้วนค่อน จะเกิดหมาย
ใจกอบมั่น สันดาน กระด้างกาย  กระเดื่องกิจ คิดแต่ร้าย ในตนเอง


   พวงแก้วกุดั่น

            ให้รู้การ รู้ประมาณ ประมวลกิจ ให้รู้ผิด รู้ชอบ อย่าโฉงเฉง
ให้รู้กล รู้ประกอบ รู้ชอบเพลง ให้รู้ระเบง รู้ระบอบ รู้รอบการ
ให้รู้กำลัง หวังที่รู้ ดูระเบียบ ให้รู้เทียบ รู้ทัน รู้สัญฐาน
ให้รู้เชิงชั้น สันทัด รู้ชัดชาญ ให้รู้วิจารณ์ รู้แจ้ง ให้เจนใจ
ให้รู้กล้า รู้กลัว รู้ทั่วอย่าง  ให้รู้ทาง รู้ทิศ พินิจฉัย
ให้รู้รอบ ผลเหตุ รู้เลศนัย ให้รู้ไว้ ให้เป็นหลัก รู้จักกระบวน


   ดำเนินนางสระ

              พึงเพ่ง เล็งเลศ สังเกตกิจ จองจิต ชิดชอบ พีงสอบสวน
ตรอกตรึก นึกนบ ดูทบทวน  เผลอพลาง ห่างหวน มักจวนจน
พื้นพาล การกอบ ระบอบบท  งามงด ชดช้อน คิดผ่อนผล
สินทรัพย์ จับจ่าย อย่าป่ายปน ฝ่าฝาก ยากยล จักจนใจ
เที่ยงแท้ แน่นัก ประจักษ์จิต  ใช่เช่น เกณฑ์กิจ ลิขิตไข
ผันผ่อน หย่อนยล เชิงกลไก  หน่วงนึก ตรึกไตร ไว้ได้ดู


   ตรีเพชรพวง

             การสิ่งไร ไร่ไร้ ที่เรียนร่ำ ย่อมเพลี่ยงพลำ พล่ำพล้ำ พลั้งตาหู
หลนปลาร้า ร่ารา เร่หาครู  ย่อมอดสู สู่สู้ ชังกายทำ
วิชาสอน ซ่อนซ้อน ผู้เกียจกล  แม้นหมั่นคน ค่นค้น ไม่ลึกขำ
ถึงเลวลวน ล่วนล้วน ก็ควรกำ  หมดใจจำ จ่ำจ้ำ ให้เจนจริง
ไม่ควรวาง ว่างว้าง ระหว่างวัน  ส่วนสำคัญ คั่นคั้น ทุกสิ่งสิง
เป็นที่ปอง ป่องป้อง ปิ้มประวิง  เช่นยายิง ยิ่งยิ้ง กำเบือนบัง


   ม้าเทียมรถ

            กำลังมาก  หากประกอบ แต่เกียจคร้าน เกียจคร้านการ  งานงง  พะวงหลัง
พะวงหลัง  ตั้งไว้  ฝ่ายลำพัง ลำพังตน  ยลยั้ง  ไม่ตรองการ
ตรองการใด  ไม่สำเร็จ  เสร็จการกิจ  การกิจกอบ  มิได้คิด  ให้แตกฉาน
แตกฉานชัด  จัดให้เจน  เช่นเชิงชาญ เชิงชาญกอบ ชอบการ  อย่าคร้านกาย
คร้านกายมัก  ชักพา  หาถ้าขัด ถ้าขัดขวาง  อย่าขจัด  ให้จากหาย
จากหายเพียง  เลี่ยงสุข  สู่ทุกข์ทาย ทุกข์ทายทับ  นับแต่ราย  จักยากยล


   เทพชุมนุม

            หวานเพลิน เดินการ จนหวานสิ้น ฉุนชื่นลิ้น กลิ่นกลั่น ล้วนสรรค์ผล
เพียงปั้นป้อน ข้อนคั้น ขึ้นปันปน จวนเจียนจน ยลยวน เช่นชวนพะวง
พึงกริ่งตรอง จองแจ้ง แสร้งสิ่งยั้ง  เฟื่องฟุ้งฟัง พลั้งแพลง คลังแคลงหลง
ปางปอง จองแจ้ง แห่งจริงจง ง่วงโงงงง  ปลงเปลื้อง เครื่องลังเล
ปะทะที่ ทีน่า ระอาท้อ  มิใช่ข้อ ส่อแต่ จะแส่เส
ไฉนหนอ ต่อจะรู้ สิปรูเปร ถ้าคะเน ดูในที น่ามีภัย


   คมในฝัก

        คำคมคน คนคมคำ ฟังกำหนด จดจำดู ดูจำจด พยศไฉน
ผันผ่อนคิด คิดผันผ่อน จะฉันใด  ให้ทางท่า ท่าทางให้ ดูในที
ควรที่ชอบ ชอบที่ควร อย่าด่วนได้  ไว้แบบอย่าง อย่างแบบไว้ อย่างหน่ายหนี
ตริใคร่ครวญ ครวญใคร่ตริ ตามวิธี  ดีหรือร้าย ร้ายหรือดี ย่อมมีทาง
ตรึกตรองก่อน ก่อนตรองตรึก ระลึกถวิล  ลิ้นลมเล่ห์ เล่ห์ลมลิ้น อย่าหมิ่นหมาง
ควรไม่จืด จืดไม่ควร อย่าชวนจาง  สางเสาะสืบ สืบเสาะสาง อย่าร้างรอน
  

หน้าถัดไป>>>

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย


บ้านจอมยุทธ : สร้างเมื่อ สิงหาคม 2543 วิธีใช้: อ่านเพื่อประเทืองปัญญา | วัตถุประสงค์ | ติดต่อ : baanjomyut@yahoo.com