ขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรม อารยธรรม >>

ประเพณีแต่งงานไททรงดำ

      ชายหนุ่มหญิงสาวชาวโซ่งเมื่อมีความรักใคร่ชอบพอกันถึงขั้นจะแต่งงาน กันแล้ว ฝ่ายชายจะส่งผู้ใหญ่ไปเจรจา เรียกว่า “โอ้โลม”บางครั้งเรียก “ไปเจ๊าะ” และต่อมาอีก 2 – 3 วัน ฝ่ายชายจะไปขอฝ่ายหญิงหมั้น เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “ส่อง” ในการเจรจานี้ถ้าตกลงกันได้ก็จะกำหนดวันหมั้น ในวันหมั้นนั้นผู้ใหญ่ฝ่ายชายจะต้องเตรียมห่อหมากพลู บุหรี่ 2 ชุด ให้หญิงสาว 2 คน ถือไปพร้อมกัน และ แต่งกายด้วยชุดประเพณี

ระหว่างการหมั้นนี้ฝ่ายชายจะไปเยี่ยมหญิงเป็นครั้งคราวก็ได้หรือไป ๆ มา ๆ เป็นเวลา 3 – 7 วัน เรียกว่า “ไปหยามห่อหมากพลู” หมายความว่า ไปเยี่ยมห่อหมากพลูคือของหมั้นที่ฝากไว้เรียกว่า “สู่” หรือการไปมาหาสู่ การไปมาหาสู่เช่นนี้บางทีพ่อแม่ฝ่ายหญิงยอมให้ฝ่ายชายเข้าห้องหอหลับนอนกับฝ่ายหญิงเลยก็ได้ บางราย ก็มีท้องก่อนพิธีแต่ง เรื่องเช่นนี้ประเพณีชาวไทยโซ่งไม่ถือกัน

ในวันแต่งงานคือวันทำพิธีส่งตัวเจ้าสาวไปอยู่บ้านเจ้าบ่าว เรียกว่า “ส่ง” หรือ “นักมื้อส่ง” หรือ “กินดอง” เมื่อแต่งงานกันแล้วเจ้าบ่าวบางรายจะต้องอยู่บ้าน ฝ่ายหญิงเป็นเวลา 1- 5 ปี ก็ได้ หากทางบ้านฝ่ายหญิงไม่มีผู้ช่วยทำนา หรือฝ่ายชายไม่มีเงินสินสอด ทองหมั้นจะให้กับฝ่ายหญิง ชายคนนั้นต้องอยู่รับใช้หรือรับอาสาทำงานให้ เรียกว่า “สา” หรือ อาสา

การอาสา มีสาเหตุอยู่ 3 กรณี คือ

  1. ในกรณีฝ่ายหญิงมีลูกสาวคนเดียวก็จำเป็นให้ฝ่ายชายมาอยู่อาสา จน ตลอดชีพ เพื่อรับภาระเลี้ยงดูพ่อแม่ฝ่ายหญิงและเมื่อเกิดมีบุตรชาย ประเพณี ไทยโซ่งจะให้หลานนี้เป็นผู้สืบสกุล หรือเป็นผู้ดำเนินการเกี่ยวกับการเซ่นผีเรือนของบ้านนั้น
  2. ในกรณีที่ลูกสาวคนโตแต่งงานและมีน้องชาย ฝ่ายหญิงมักให้ฝ่ายชายอาสา ทั้งนี้เพราะน้อง ๆยังเล็กอยู่ จะอาสากี่ปีแล้วแต่ตกลงกัน หรืออาสาจนกว่าน้องชายจะแต่งงานได้สะใภ้ เข้าบ้านมาช่วยงานบ้าน เมื่อนั้นพ่อแม่ของฝ่ายหญิงจะต้องรับภาระในการสร้างบ้านเรือนให้ลูกเขยที่มาอาสาได้อยู่อาศัย บางรายมีการอาสาถึง 10 ปีก็มี
  3. ในกรณีพ่อแม่ฝ่ายหญิงปรารถนาจะให้ฝ่ายชายได้ทดแทนคุณ “ค่าป้อนข้าวป้อนน้ำ” ร่วมกับลูกสาวของตนแทนค่าสินสอดทองหมั้นก็ได้ แต่บางรายฝ่ายชายยอมเสียค่าตอบแทนเป็นจำนวนเงินโดยไม่ต้องอาสาก็มี

ขั้นตอนของประเพณีแต่งงาน
พิธีแต่งงาน
พิธีมอบลูกเขย-สะใภ้
พิธีสู่ขวัญญาติผู้ใหญ่และเพื่อนที่มาส่งเจ้าสาว
พิธีสู่ขวัญบ่าวสาว
หมอสู่ขวัญเริ่มพิธี

บรรณานุกรม

  • จิรัชฌา วิณิช. (2541). การทดลองใช้เรื่องเล่าจากโครงเรื่องวรรณกรรมตะวันตก เพื่อวัดทัศนคติที่มีต่อการแก้ปมปัญหาครอบครัวของชาวบ้านลาวโซ่ง ต.หนองปรง อ.เขาย้อย จ.เพชรบุรี. คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
  • สุมิตร ปิติพัฒน์, บัณฑร อ่อนดำ และพูนสุข ธรรมาภิมุข. (2521). ลาวโซ่ง วิถี ชีวิต พิธีกรรม ชุมชน เพชรบุรี. ห้องสมุดศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร. แผนกอิสระสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
  • อรไทย ผลดี, อภิลักษณ์ ธรรมทวีธิกุล, วิภากร วงศ์ไทย, ทัศนาลัย บูรพาชีพ และ วิไลศักดิ์ กิ่งดำ. (ม.ป.ป). ภาษาและวัฒนธรรมการแต่งกายของชนเผ่า ไทย. สำนักพิพิธภัณฑ์และวัฒนธรรมการเกษตร ภาควิชาภาษาศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
  • อัมรินทร์ แรงเพ็ชร. (2545). วงปี่ไม้แมน : ดนตรีในพิพิธเสนของชาวลาวโซ่ง ในอำเภอเขาย้อย จังหวัดเพชรบุรี. คณะศิลปะศาสตร์. มหาวิทยาลัยมหิดล.
  • บุญยง ชื่นสุวิมล. (2546). การเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมในพิธีกรรมชุมชน และ ประเพณีเกี่ยวกับชีวิต : ศึกษากรณีชุมชนลาวโซ่ง จังหวัดสุพรรณบุรี. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
  • พิสมัย เอี่ยมกิจ. (2550). การศึกษาสภาพการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตทางด้าน เศรษฐกิจและสังคมของชุมชนลาวโซ่งเขตตำบลดอนคลัง จังหวัด ราชบุรี. วิทยานิพนธ์. มหาวิทยาลัยราชภัฎบ้านจอมบึง.

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย