วรรณกรรม สุภาษิต ข้อคิด คำคม สำนวน โวหาร งานเขียน >>

กวีนิพนธ์

(ร่าย กาพย์ กลอน โคลง ฉันท์)

กาพย์

กาพย์ เป็นคำประพันธ์ประเภทหนึ่ง ซึ่งมีมาในคัมภีร์กาพย์ ๒ คัมภีร์ คือ คัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี และคัมภีร์กาพย์คันถะ นักปราชญ์ได้กำหนดหลักเกณฑ์การแต่งกาพย์ภาษาบาลีไว้อย่างชัดเจน พร้อมกับแต่งกาพย์ตัวอย่างเป็นภาษาบาลีไว้ แต่ไม่ปรากฏชัดว่า แต่งขึ้นที่ไหน เมื่อไร เพียงมีผู้สันนิษฐานว่า คงแต่งขึ้นในอินเดีย ลังกา หรือลานนาไทย ตัวอย่างกาพย์ภาษาบาลีนั้น เพราะพริ้งอยู่ไม่น้อย ต่อมาไทยได้นำมาดัดแปลงเป็นแบบแต่งกาพย์ภาษาไทย ตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นต้นมา และมีกาพย์พิเศษนอกจากในคัมภีร์ทั้ง ๒ นั้นเป็นกาพย์เสริม การนำมานั้น ได้คงชื่อกาพย์ไว้อย่างเดิม

กาพย์บางชนิดมีลักษณะโครงสร้างเหมือนกับโครง ๔ ต่างแต่ไม่บังคับวรรณยุกต์ บางชนิดคล้ายกับกลอน ต่างแต่ไม่บังคับเสียงสูงต่ำหรือสามัญไว้ บางชนิดคล้ายกับฉันท์และใช้ร่วมกันได้ ต่างแต่ไม่บังคับครุหลุ กาพย์ทุกชนิดมีฉันทลักษณะและวิธีแต่งไว้โดยเฉพาะ ทั้งที่มีในคัมภีร์และนอกคัมภีร์ และการแต่งกาพย์นั้น ถ้าแต่งยาวเป็นเรื่องราว คงให้ส่งสัมผัสและรับสัมผัสกันไปจนตลอด โดยเฉพาะฉันทลักษณะนั้น กำหนดเพียงจำนวนคำ การวางสัมผัส ไม่บังคับครุและลหุแบบฉันท์ ไม่บังคับวรรณยุกต์แบบโคลง ทั้งไม่บังคับเสียงสูงต่ำแบบกลอน การกำหนดคำในแผนผังจะใช้ ๐ ๐ ๐ เป็นเครื่องนับจำนวนคำพูด แต่คำพูดในกาพย์นั้นใช้คำสัมผัสได้ แม้ที่กำหนดสัมผัสภายใน กาพย์บทเดียวกัน ก็ใช้เสียงสระธรรมดา จะลงวรรณยุกต์หรือไม่ก็ได้ แต่การแต่ง เมื่อจบลงบทหนึ่ง จะแต่งต่อไปและรับสัมผัสต่อไปจนตลอดเรื่อง กาพย์และฉันท์ส่งและรับสัมผัสกันได้ โดยยึดหลักดังนี้

  • กาพย์ชนิดที่บทหนึ่งมี ๔ บาท ๆ ละ ๒ วรรค รวม ๒๘-๓๐ คำ ต้องส่งสัมผัสด้วยคำสุดท้ายของบาทที่ ๔ และต้องรับสัมผัสจากบทอื่น ด้วยคำที่ ๑,๒,๓ ของบาทแรก คำใดคำหนึ่งดู กาพย์วิชชุมาลี
  • กาพย์ชนิดที่บทหนึ่งมี ๔ บาท ๆ ละ ๒ วรรค หรือไม่แบ่งวรรค รวม ๔๐ คำขึ้นไป ต้องส่งสัมผัสด้วยคำสุดท้ายของกาพย์นั้น และต้องรับสัมผัสด้วยคำสุดท้ายของบาทแรก
  • กาพย์ชนิดที่บทหนึ่งมี ๓ วรรค ต้องส่งด้วยคำสุดท้ายของบทนั้น และรับด้วยคำสุดท้ายของวรรคที่ ๑ และวรรคที่ ๒
  •  กาพย์สุรางคนางค์ ส่งด้วยคำสุดท้ายของบทนั้น ๆ และรับด้วยคำสุดท้ายของวรรคที่ ๔

กาพย์สารวิลาสินี
กาพย์คันถะ
กาพย์พิเศษ

โวหาร
ประเภทกวีนิพนธ์
ฉันทลักษณ์
สระ
พยัญชนะ
เครื่องประกอบอื่น
การอ่านคำประพันธ์
ร่าย
กาพย์
กลอน
โคลง
ฉันท์

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» นิยาย-เรื่องสั้น
» ข้อเขียน-บทความ
» บทกวี
» สารคดี-ท่องเที่ยว

» การแพทย์แผนโบราณ
ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชแห่งกรุงศรีอยุธยา ได้ค้นพบบันทึกว่า มีระบบการจัดหายาที่ชัดเจนสำหรับราษฏร มีแหล่งจำหน่ายยาและสมุนไพรหลายแห่งทั้งในและ นอกกำแพงเมือง

» หลักธรรมในการอยู่ร่วมกันในสังคม
พระพุทธศาสนาได้สอนไว้ว่านักปกครองที่ดีนั้นควรมีคุณธรรม 10 ประการ เรียกว่า ทศพิธราชธรรม

» สมถะวิปัสสนา
ตามแนวพระกรรมฐานมัชฌิมาแบบลำดับ (เถรวาท) ของสมเด็จพระสังฆราชญาณสังวรมหาเถรเจ้า (สุก ไก่เถื่อน)

» พุทธธรรมขั้นพื้นฐาน
ไม่มีมนุษย์คนใดที่จะสามารถมีชีวิตอยู่ได้ลำพังตนเองโดยไม่ติดต่อสัมพันธ์กับคนอื่น เพราะการดำรงชีวิตอยู่ของคนเราจำเป็นจะต้องพึ่งพาอาศัยกันและกัน

» พระสูตรของท่านเว่ยหลาง
สูตรของท่านเว่ยหล่างล้วนแต่เป็นเรื่องของการใช้ปัญญาเพื่อค้นหาหนทางแห่งความเป็นพุทธะ และเพื่อความหลุดพ้นไปจากเครื่องร้อยรัดทั้งปวงในโลกนี้

» พุทธศาสนสุภาษิต
สุภาษิตที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงดำรัสไว้ ซึ่งมีคุณค่าสูงส่ง สามารถใช้ได้ทั้งเป็นแนวทางดำเนินชีวิต เตือนใจ หาคำตอบที่ดีสำหรับปัญหาที่สงสัย

» โอวาทสี่ของเหลี่ยวฝาน
แบบฉบับในการประพฤติดี ปฏิบัติชอบ เพื่อหยุดยั้งกระแสแห่งวัฒนธรรมตะวันตกและอนุรักษ์ความเป็นคนจีนดั้งเดิม

นี่คือขยะกองใหญ่ เชิญท่านทั้งหลายขุดคุ้ยค้นหา แยกเอาแต่สิ่งดีๆ หยิบฉวยติดมือออกไปต่อยอด เทียบเคียง ประยุกต์ใช้ และขอบคุณเหล่าท่านจอมยุทธทั้งหลาย ที่เคยแวะเวียนมาหยิบยื่นแลกเปลี่ยนประสบการณ์ แนวคิดและมุมมองอันหลากหลายไว้ให้เป็นวิทยาทาน และด้วยความทรงจำที่ดีต่อกัน แม้จะไม่มีวันนั้นอีกแล้วก็ตาม...
ห้องร้อยบุปผา ชุมนุมจอมยุทธ

สติ๊กเกอร์ไลน์